یعنی چه
الرشوه به معنی مال، پول یا هدیهای است که به یک مأمور، قاضی یا کارمند داده میشود تا کاری برخلاف قانون، حق و وظیفه خود انجام دهد یا حکمی را به نفع رشوهدهنده صادر کند. این اقدام مایه فساد اداری و از بین رفتن عدالت در جامعه است.
تلفظ
این واژه با الف و لام تعریف عربی به صورت «اَلرِّشْوَة» تلفظ میشود. در حالت وقف در زبان عربی، تاء تأنیث پایانی به «ه» تبدیل شده و «الرِّشْوه» خوانده میشود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای اشاره به خود مال رشوه از واژه Bribe و برای اشاره به فرآیند و جرم رشوهدهی یا رشوهخواری از واژه Bribery استفاده میشود.
به عربی
این واژه خود اصالتاً عربی است و از ریشه ثلاثی مجرد «ر ش و» مشتق شده است. در زبان عربی به رشوهدهنده «راشی»، به رشوهگیرنده «مرتشی» و به واسطه میان آنها «رائش» میگویند.
به فارسی
در زبان فارسی واژههای مترادفی همچون «باج»، «باجسبیل»، «حقوحساب» و در متون کهن واژه «پاره» به عنوان معادلهای الرشوه به کار میروند. امروزه در اصطلاحات عامیانه به آن «زیرمیزی» یا «چرب کردن سبیل» نیز میگویند.
در قرآن
عین واژه «الرشوه» در متن قرآن کریم به کار نرفته است؛ اما مفهوم و مصداق آن در آیاتی نظیر آیه ۱۸۸ سوره بقره (نهی از پیشکش کردن اموال به حکام برای خوردن مال مردم به گناه) و آیه ۴۲ سوره مائده تحت عنوان «سُحت» (مال حرام) به شدت نکوهش و تحریم شده است.
جمعبندی و توضیح کامل الرشوه
واژه «الرشوه» یک اصطلاح اصیل عربی از ریشه «ر ش و» است که در اصل به معنای رسن و طنابی بوده که سطل را با آن از چاه بیرون میکشند؛ چرا که رشوهدهنده نیز با مال خود میخواهد به هدفش دست یابد. این کلمه با ورود به فقه، حقوق و ادبیات فارسی، به معنای مال یا امتیازی است که به طور غیرقانونی به کارگزاران یا قضات داده میشود تا حق را باطل و باطل را حق جلوه دهند.
در فرهنگ اسلامی و قوانین حقوقی، الرشوه به عنوان یکی از بزرگترین مظاهر فساد اخلاقی و اداری شناخته میشود که پایههای عدالت اجتماعی را سست میکند. در احادیث شریف نبوی، دهنده (راشی)، گیرنده (مرتشی) و واسطه آن (رائش) همگی ملعون و محروم از رحمت الهی شمرده شدهاند.
این پدیده شوم در ادبیات عامه و اصطلاحات روزمره با کنایههایی مثل زیرمیزی یا چرب کردن سبیل یاد میشود و معادلهای بینالمللی آن در زبان انگلیسی شامل کلماتی نظیر Bribe و Bribery است که نشاندهنده ابعاد جهانی این جرم و تخلف سازمانیافته است.