یعنی چه
این عبارت به معنای آشکار شدن سِرّ و امر پنهانی کسی است. زمانی که اطلاعات مخفی، کارهای پوشیده یا رازهای یک فرد لو میرود و دیگران از آن باخبر میشوند، اصطلاحاً گفته میشود که رازش فاش شده است. این حالت معمولاً با حس رسوایی یا از دست رفتن حریم خصوصی همراه است.
در جدول
در جدولهای متقاطع و شرح در متن، برای عبارت «رازش فاش شده» میتوان از کلماتی نظیر «لو رفته»، «برملا»، «افشا» یا «رسوا» استفاده کرد. خود عبارت دقیقاً دارای ۱۰ حرف است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای رساندن این مفهوم از اصطلاحات مربوط به آشکارسازی و برهنه شدن حقیقت استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی از ریشههای کشف (آشکار شدن) و فضح (رسوا شدن) برای این تعبیر استفاده میگردد.
به فارسی
مترادفهای فارسی این عبارت شامل کلماتی چون افشا شده، عیانگشته، عیان، برملا و در اصطلاح عامیانه و گفتاری «لو رفته» است. همچنین کنایه «طشت از بام افتاده» به خوبی این وضعیت را توصیف میکند. متضاد آن نیز کلماتی مانند مکتوم، مستور، پنهانمانده و مخفی است.
در قرآن
عین این عبارت در قرآن نیامده است؛ اما مفهوم آن بارها ذکر شده است. برای نمونه در آیه ۳ سوره تحریم به افشای راز پیامبر توسط برخی همسرانش اشاره دارد: «وَإِذْ أَسَرَّ النَّبِیُّ إِلَىٰ بَعْضِ أَزْواجِهِ حَدِیثاً فَلَمَّا نَبَّأَتْ بِهِ...». همچنین در آیه ۹ سوره طارق به آشکار شدن همهجانبه رازها در قیامت با عبارت «یَوْمَ تُبْلَى السَّرَائِرُ» اشاره شده است.
جمعبندی و توضیح کامل رازش فاش شده
عبارت «رازش فاش شده» یک ترکیب فعلی-اسمی در زبان فارسی است که از دو واژه «راز» (با ریشه پارسی میانه) و «فاش» (برگرفته از ریشه عربی فشو به معنی پراکنده شدن یا واژه فارسی پاش) تشکیل شده است. این اصطلاح کنایه از موقعیتی دارد که در آن حریم خصوصی یا اطلاعات پنهان فردی به هر دلیلی اعتبار خود را از دست داده و میان مردم یا گروهی خاص آشکار گردیده است.
در فرهنگ و ادبیات فارسی، فاش شدن راز معمولاً با مفاهیمی همچون رسوایی، بیآبرویی و از دست رفتن امنیت روانی همراه است. تمثیلهایی مانند «افتادن طشت از بام» یا «صدا کردن دهل» در ادبیات عامه برای به تصویر کشیدن همین حالتِ غیرقابل کتمان به کار میروند که نشاندهنده اهمیت حفظ اسرار در روابط اجتماعی است.
از نگاه قرآنی و اخلاقی نیز افشای راز دیگران امری ناپسند شمرده شده و در سورههایی مانند تحریم به صراحت مورد عتاب قرار گرفته است؛ چرا که پنهانکاری و رازداری یکی از پایههای اعتماد در جامعه محسوب میشود و فروپاشی آن پیوندهای انسانی را سست میکند.