یعنی چه
واژه طبعخانه یک ترکیب مزجی از «طبع» (عربی به معنی چاپ کردن) و «خانه» (فارسی به معنی مکان) است. این واژه در دوران قاجار و عثمانی به وفور به کار میرفته و به عنوان معادل قدیمی چاپخانه، مطبعه یا دارالطباعه شناخته میشود که در آن متون خطی به صورت سربی یا سنگی تکثیر میشدند.
در جدول
در جدولهای متقاطع، پاسخ این کلمه با توجه به تعداد حروف، «طبع خانه» (۷ حرف) یا معادلهای آن نظیر «چاپخانه» و «مطبعه» است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای اشاره به محل چاپ کتاب و مطبوعات از اصطلاحات فوق استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی، ریشه واژه طبع برای مفهوم چاپ به کار میرود و مکان آن را مطبعه مینامند.
به ترکی
در ترکی استانبولی مدرن از Basımevi و Matbaa استفاده میشود؛ در اسناد قدیمی عثمانی نیز دقیقاً لفظ تابیخانه یا طبعخانه کاربرد داشته است.
نماد چیست
طبعخانه به عنوان یک واژه فنی و اداری قدیمی، نماد و مظهر ورود به عصر صنعت چاپ، گسترش سوادآموزی، تکثیر اندیشهها و خروج از سنت نسخهنویسی دستی به شمار میرود. در متون عرفانی نباید آن را با عبارات کنایی مانند «طبع، خانه پرداختن» (به معنی رها کردن میل نفسانی) اشتباه گرفت.
جمعبندی و توضیح کامل طبع خانه
واژه «طبعخانه» ترکیبی اصیل و تاریخی از دو بخش عربی و فارسی است که در دوران گذشته، بهویژه در عصر قاجار، به عنوان نامی رسمی برای کارگاهها و موسسات چاپ کتاب و روزنامه (چاپخانههای امروزی) به کار میرفته است. این کلمه نشاندهنده دورانی است که صنعت چاپ مدرن راه خود را به فرهنگ و ادبيات ايران باز کرد و جایگزین نسخهبرداریهای سنتی شد.
از سوی دیگر، نباید این ترکیب ساختاریافته را با ترکیبهای توصیفی تفکیکشده نظیر «طبعِ خانه» (به معنای مزاج، حالوهوا یا سرشت یک مکان زندگی) یا کنایات عرفانی متون کهن اشتباه گرفت. اصالت این کلمه دقیقاً به همان مفهوم دارالطباعه و مطبعه برمیگردد که امروزه به آن چاپخانه میگوییم.