یعنی چه
امانتخوار صفت مرکب فاعلی در زبان فارسی است. این واژه به فردی اشاره دارد که از اعتماد دیگران سوءاستفاده کرده و اموالی را که به عنوان امانت نزد او گذاشته شده است، به نفع خود مصادره یا تلف میکند. در اصطلاح حقوقی و اجتماعی، این رفتار معادل «خیانت در امانت» است.
تلفظ
این کلمه از دو بخش «امانت» (وامواژه عربی) و «خوار» (بن مضارع از مصدر خوردن در فارسی) تشکیل شده است. حرف «و» در کلمه خوار خوانده نمیشود (واو معدوله).
در جدول
در جدولهای متقاطع، در پاسخ به راهنمای «خائن در امانت» یا «تصرفکننده مال امانی»، کلمه ۹ حرفی «امانت خوار» مد نظر قرار میگیرد.
به انگلیسی
بسته به بافت متن، اگر امانتخواری جنبه مالی و قانونی داشته باشد از واژگانی چون Embezzler و در بافتهای اخلاقی و عمومی از عباراتی مانند Breacher of trust استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی برای رساندن این مفهوم از ترکیبهای فعلی یا اسمی مشتق از ریشه «خون» استفاده میشود.
به فارسی
معادلهای اصیل و جایگزین فارسی این واژه شامل عباراتی چون خائن در امانت، بیوفا، نادرست و غاصب است. متضادهای آن نیز واژگانی مانند امین، امانتدار، درستکار و معتمد هستند.
در قرآن
خود ترکیب فارسی «امانتخوار» در متن قرآن نیامده است، اما این رذیله اخلاقی به شدت نهی شده است. برای نمونه در آیه ۲۷ سوره انفال آمده است: «به خدا و پیامبر خیانت نکنید و در امانتهای خود نیز خیانت نورزید». همچنین در آیه ۵۸ سوره انفال تاکید شده که خداوند خیانتکاران را دوست ندارد.
نماد چیست
در فرهنگ عامه و ادبیات تعلیمی، امانتخواری نماد سقوط اخلاقی و از بین رفتن سرمایه اجتماعی یعنی «اعتماد» است. در برخی حکایات فابل و کهن (مانند کلیله و دمنه)، جانورانی مثل موش (به دلیل دزدیدن و پنهان کردن مخفیانه اموال) یا روباه و شغال به عنوان نمادهای تمثیلی خیانت و امانتخواری به تصویر کشیده میشوند.
جمعبندی و توضیح کامل امانت خوار
واژه «امانتخوار» یک صفت مرکب فاعلی در زبان فارسی است که از ترکیب واژه عربی «امانت» و بن مضارع فارسی «خوار» (از مصدر خوردن، در معنای مجازیِ تصرف و نابود کردن) ساخته شده است. این اصطلاح به کسی اطلاق میشود که مال، راز، یا اعتمادی را که به عنوان امانت به او سپرده شده است، به نفع خود تصاحب کرده، تلف کند یا در آن دست ببرد.
در نظام حقوقی مدرن، به عمل این فرد «خیانت در امانت» گفته میشود که جرم تلقی شده و مجازات قانونی دارد. از نظر اخلاقی و مذهبی نیز این کار از بزرگترین گناهان و عوامل نابودی اعتماد در جامعه به شمار میرود؛ چنانکه در قرآن کریم و احادیث اسلامی، امانتداری مایه استواری جامعه و خیانت در آن مایه خشم الهی دانسته شده است.