یعنی چه
عبارت «برادر سلم و تور» در فرهنگ و اساطیر ایران اشاره به شخصیت «ایرج» دارد. او کوچکترین فرزند فریدون، پادشاه پیشدادی است که جهان میان او و دو برادر بزرگترش (سلم و تور) تقسیم شد. ایرج به عنوان پادشاه ایران برگزیده شد، اما با حسادت و توطئه برادرانش به مظلومیت کشته شد.
تلفظ
ترکیب وصفی-اضافی که حروف آن به صورت بَ بر وزن (فَع)، را (عَ)، دَ (فَ)، رِ (عِ)، سَ (فَ)، لْم (عْ)، وَ (وَ)، تْور (فْع) خوانده میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ این عبارت ۱۲ حرفی خودِ «برادر سلم وتور» یا در قالب طراح سؤال، شخصیت اسطورهای «ایرج» با ۴ حرف است.
به انگلیسی
در متون اسطورهشناسی و ترجمههای شاهنامه، برای اشاره به این مفهوم از نام خاص Iraj یا ترکیب توصیفی استفاده میشود.
به عربی
در کتابهای تاریخ اسلامی مانند تاریخ طبری و مروجالذهب مسعودی، این نام اساطیری به صورت «إیرج» ثبت شده است.
به فارسی
معادل اصیل فارسی این عبارت «ایرج» است. واژه ایرج از ریشه اوستایی «اَئیریاوَ» (Airiiava) گرفته شده که به معنای یاریکننده آریاییها، شخص آزاده، شریف و نجابتزاده است.
در قرآن
عبارت «برادر سلم و تور» یا شخصیت اساطیری «ایرج» یک مفهوم کاملاً ملی و حماسی ایرانی است و در قرآن کریم هیچگونه اشاره مستقیم یا غیرمستقیمی به آن وجود ندارد. (تنها واژههای همآوا مانند سِلم/سَلَم در قرآن به معنی صلح و تسلیم به کار رفتهاند که ارتباطی با این شخص ندارند).
نماد چیست
ایرج در ادبیات حماسی ایران نماد مطلقِ مظلومیت و صلحطلبی است. او برای جلوگیری از خونریزی، بیسلاح به دیدار برادران حسودش رفت اما قربانی کینهتوزی آنها شد. مرگ او نماد آغاز کینهخواهی تاریخی و جنگهای ایران و توران است.
جمعبندی و توضیح کامل برادر سلم وتور
عبارت «برادر سلم و تور» در ادبیات و اسطورهشناسی ایرانی به شخصیت برجسته «ایرج» اشاره دارد. در روایت حماسی شاهنامه فردوسی، فریدون پادشاه پیشدادی، جهان را میان سه پسر خود تقسیم کرد؛ فرمانروایی مغرب و روم را به سلم، خاور زمین و توران را به تور، و قلب جهان یعنی سرزمین ایران را به ایرج بخشید. این تقسیمبندی آتش حسادت را در دل دو برادر بزرگتر روشن کرد.
ایرج که شخصیتی صلحجو، نجیب و منزه بود، برای آرام کردن برادرانش و بدون هیچ لشکر و سلاحی به دیدن آنها رفت. با این حال، سلم و تور در اقدامی پیمانشکنانه او را به بیرحمی کشتند و سرش را برای فریدون فرستادند. واژه ایرج در زبان اوستایی و پهلوی به معنای «آزاده و شریف» است و همخانواده واژگانی چون ایران و آریا محسوب میشود.
در فرهنگ عامه و طراحان جدول، این عبارت یک کلید اساطیری دوازده حرفی است که راهنمای رسیدن به نام ایرج است. داستان او در فرهنگ ایرانی جایگاه ویژهای دارد، چرا که شهادت مظلومانه او نقطه آغازین جنگهای حماسی، طولانی و میهنپرستانه میان دو سرزمین ایران و توران در شاهنامه گردید.