برونده قلبی یعنی چه؟ نماد، تلفظ و تعریف دقیق آن

جمع‌بندی و توضیح کامل برونده قلبی

برون‌ده قلبی که در زبان انگلیسی به آن Cardiac Output می‌گویند، یکی از کلیدی‌ترین مفاهیم در فیزیولوژی پزشکی است که به حجم خون پمپ‌شده توسط هر یک از بطن‌های قلب (به‌ویژه بطن چپ) در واحد زمان، یعنی در هر دقیقه، اشاره دارد. این مفهوم بازتاب‌دهنده توانایی و راندمان سیستم قلب و عروق برای تأمین اکسیژن و مواد مغذی مورد نیاز بافت‌های مختلف بدن است. اندازه این شاخص در یک فرد بالغ و در حالت استراحت به طور متوسط حدود ۵ لیتر در دقیقه است، اما بسته به نیاز بدن، میزان فعالیت بدنی و فاکتورهای هورمونی می‌تواند دستخوش تغییرات جدی شود.

از نظر ساختار واژگانی و ریشه‌شناسی، ترکیب «برون‌ده» یک واژه نوین، اصطلاح‌سازی شده و از مصوبات فرهنگستان زبان و ادب فارسی است که به عنوان گرته‌برداری یا ترجمه ساختاری مستقیم از واژه انگلیسی «Output» پدید آمده است. در این ساختار، «برون» معنای بیرون و خارجی را افاده می‌کند و «ده» از بن مضارع مصدر دادن مشتق شده است؛ در نتیجه برون‌ده دقیقاً به معنای چیزی است که به خارج تحویل داده یا پمپ می‌شود. این اصطلاح کاملاً علمی و معاصر است و برخلاف کلمات ریشه‌دار کلاسیک، هیچ پیشینه یا کاربردی در متون کهن، ادبیات سنتی یا متون دینی مانند قرآن کریم ندارد.

برای درک کاربرد واقعی این اصطلاح در یک جمله یا سناریوی پزشکی، می‌توان گفت: «پزشک متخصص قلب با بررسی نتایج اکوکاردیوگرافی بیمار متوجه شد که به دلیل نارسایی مزمن، برون‌ده قلبی او به شدت کاهش یافته و توانایی پمپاژ خون کافی به اندام‌ها را ندارد.» این جمله به خوبی نشان می‌دهد که سنجش این معیار چگونه در تشخیص و ارزیابی بیماری‌های قلبی به کار می‌رود. نوسان در این شاخص به طور مستقیم بر هوشیاری، توان عضلانی و سلامت عمومی فرد تأثیرگذار است.

یکی از تفاوت‌های ظریف و مهم این واژه با اصطلاحات نزدیک، تمایز آن با «حجم ضربه‌ای» (Stroke Volume) است؛ بسیاری از افراد غیرمتخصص این دو مفهوم را به اشتباه یکسان می‌پندارند. در حالی که حجم ضربه‌ای به مقدار خونی گفته می‌شود که قلب در تنها «یک ضربان» بیرون می‌فرستد، برون‌ده قلبی حاصل‌ضرب این حجم در تعداد کل ضربان‌های قلب در طول «یک دقیقه» است. بنابراین، ممکن است قلب فردی به دلیل ورزشکار بودن حجم ضربه‌ای بالایی داشته باشد اما با ضربان پایین‌تر، همان برون‌ده استاندارد را حفظ کند.

از برداشت‌های اشتباه دیگر در جامعه، اشتباه گرفتن این واژه با اصطلاحاتی مثل فشار خون یا بازگشت وریدی است. فشار خون به نیروی وارده از سوی خون بر دیواره رگ‌ها اشاره دارد، در حالی که برون‌ده نشان‌دهنده حجم و جریان سیال است. در نهایت، به عنوان یک نکته کاربردی و فرهنگی، آگاهی از این اصطلاح به افراد کمک می‌کند تا درک بهتری از اهمیت ورزش‌های هوازی داشته باشند؛ چرا که تمرینات مداوم هوازی با تقویت عضله قلب، حجم ضربه‌ای را افزایش داده و سبب می‌شوند قلب با صرف انرژی و ضربان کمتر، برون‌ده قلبی مناسبی را برای بدن در حالت استراحت فراهم سازد.