یعنی چه
«استکبر» فعلی از ریشه عربی «ک-ب-ر» و بر وزن باب استفعال است. این واژه به معنای آن است که فرد خود را بزرگتر و برتر از آنچه هست یا برتر از دیگران ببیند و به دلیل همین خودبزرگبینی دروغین، از پذیرش حقیقت و فرمانبرداری سر باز زند.
تلفظ
این کلمه در اصل یک فعل ماضی در زبان عربی (صیغه مفرد مذکر غایب) است که به صورت «اِستَکبَرَ» تلفظ میشود، هرچند در زبان فارسی بیشتر اسم مصدر آن یعنی «استکبار» کاربرد دارد.
در جدول
پاسخ دقیق برای پرسشهای جدولی مربوط به فعل «تکبر ورزید» یا «خود را بزرگ پنداشت»، واژه ۶ حرفی «استکبر» است.
به انگلیسی
از آنجا که «استکبر» فعل ماضی است، معادلهای انگلیسی آن نیز به صورت فعلی و در زمان گذشته بیان میشوند که نشاندهنده رفتار مغرورانه یا سرکشی است.
به عربی
واژه «استکبر» خود کلمهای عربی است، اما مترادفهای فعلی هممعنی آن در این زبان شامل تکبّر و تعاظم میشود.
به فارسی
معادلهای دقیق فعلی این واژه در زبان فارسی عبارتند از: گردنکشی کرد، سرکشی کرد، طغیان نمود، خود را بزرگ پنداشت و از پذیرفتن حق امتناع ورزید.
در قرآن
این فعل بارها در قرآن کریم برای توصیف کسانی که از فرمان خدا سرپیچی میکنند آمده است؛ مانند آیه ۳۴ سوره بقره درباره تمرد شیطان: «إِلَّا إِبْلِيسَ أَبَىٰ وَاسْتَكْبَرَ وَكَانَ مِنَ الْكَافِرِينَ» (جز ابلیس که سرباز زد و تکبر ورزید و از کافران شد).
نماد چیست
در فرهنگ اخلاقی و قرآنی، «استکبر» نماد اصلی رذیله خودبرتربینی و سرپیچی از حق است که ابلیس و فرعون مظهر آن هستند. در ادبیات سیاسی معاصر نیز ریشه مفهوم «استکبار» (قدرتهای سلطهگر جهانی) به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل استکبر
واژه «استکبر» یک فعل ماضی مبنایی در زبان عربی از ریشه «ک-ب-ر» است که به معنای خودبزرگبینی، گردنکشی و امتناعِ آمیخته با غرور از پذیرش حقیقت است. اگرچه این کلمه به صورت فعلی بیشتر در متون دینی، ادبی و آیات قرآن کریم کاربرد دارد، اما ریشه و شالوده مفهومِ نامآشنای «استکبار» در ادبیات سیاسی و اجتماعی معاصر فارسی است.
در نگاه واژهشناسی و اخلاقی، این کلمه صرفاً یک غرور ساده درونی نیست، بلکه حالتی روحی و رفتاری است که فرد یا جریان، خود را بزرگتر از آن میبیند که در برابر قانون، حق یا فرمان الهی سر فرود آورد. به همین دلیل در متون کهن و تفاسیر، نمادهای بارز این رفتار را شخصیتهایی چون ابلیس در برابر آدم و فرعون در برابر حضرت موسی میدانند.