یعنی چه
تموز در اصل نام یکی از ماههای تقویمهای سامی و خاورمیانه (مطابق با ژوئیه میلادی و اواخر تیر و اوایل مرداد) است. در زبان فارسی به مجاز به معنای فصل تابستان و اوج گرمای سوزان آن به کار میرود.
تلفظ
این واژه در زبان فارسی به صورت تَموز (تَ + موز) تلفظ میشود. در زبان عربی مخفف یا مشدد آن به صورت تَمّوز نیز رایج است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ به پرسشهایی مانند «ماه دوم تابستان»، «گرمای شدید» یا «ماه ژوئیه در تقویم سریانی»، واژه ۴ حرفی «تموز» است.
به انگلیسی
در انگلیسی برای اشاره به ماه تقویمی از July و برای اشاره به ریشه اساطیری و تاریخی آن از واژه Tammuz استفاده میشود.
به عربی
در کشورهای عربی حوزه شام و عراق (مانند سوریه، لبنان و عراق)، واژه تَمُّوز به عنوان نام رسمی ماه ژوئیه میلادی به کار میرود.
به ترکی
در ترکی استانبولی، واژه Temmuz دقیقاً به معنای ماه «ژوئیه» (هفتمین ماه سال میلادی) است و کاربرد رسمی دارد.
به فارسی
معادلهای دقیق فارسی آن بر اساس تقویم خورشیدی، ماه تیر و مرداد است و در ادبیات فارسی به عنوان مظهر و مرادف فصل تابستان و گرمای سوزان شناخته میشود.
نماد چیست
در ادبیات فارسی، تموز نماد گرمای شدید، سوزان و زوالناپذیر است (مانند کنایه معروف عمر برف است و آفتاب تموز). در اساطیر کهن بینالنهرین، این واژه برگرفته از نام ایزد «دموزی» یا «تموز» است که نماد مرگ موقت طبیعت در تابستان و زایش دوباره آن در بهار به شمار میرفت.
جمعبندی و توضیح کامل تموز
واژه «تموز» یکی از وامواژههای کهن و باستانی در زبان فارسی است که ریشه در فرهنگ و اساطیر سامی و بینالنهرین دارد. این کلمه در اصل از نام ایزد باروری سومری و بابلی یعنی «دموزی» گرفته شده و به مرور زمان وارد زبانهای سریانی، عربی و فارسی شده است. در سیر تاریخی خود، تموز هم به عنوان نام یک ماه تقویمی (معادل ژوئیه فرنگی) و هم به عنوان مظهر گرمای سخت و طاقتفرسای تابستان کاربرد یافته است.
در ادبیات کلاسیک فارسی، شاعران از آفتاب تموز به عنوان نمادی برای نشان دادن سرعت ذوب شدن و از بین رفتن چیزها (مانند تشبیه طول عمر به برف در پیشگاه آفتاب تموز) استفاده کردهاند. جالب اینجاست که این واژه علیرغم حضور پررنگ در فرهنگ کشورهای همسایه و ادبیات فارسی، در متن قرآن کریم به کار نرفته است، اما همچنان در زبانهای عربی و ترکی به عنوان نام رسمی ماه ژوئیه استفاده میشود.