یعنی چه
این واژه در اصل یک فعل مضارع عربی از ریشه (ذ ل ل) است که در زبان فارسی و متون کهن به دو صورت لازم و متعدی معنا میشود. در حالت لازم (تَذِلّ) به معنای خوار و رام شدن و در حالت متعدی (تُذِلّ) به معنای خوار کردن و به ذلت کشاندن دیگری است.
متضاد
واژههایی که مفهوم مقابل خواری، تسلیم و افتادگی را میرسانند.
هم خانواده
کلماتی که از ریشه سه حرفی (ذ ل ل) ساخته شدهاند و مفهوم مشترک خواری یا فروتنی را دارند.
جمله سازی
تلفظ
بسته به جایگاه ساختاری در جمله، با فتح تاء (تَذِلّ) به صورت فعل لازم یا با ضم تاء (تُذِلّ) به صورت فعل متعدی تلفظ میشود.
به انگلیسی
معادلهای انگلیسی که مفاهیم خوار شدن یا خوار کردن را منتقل میکنند.
به عربی
افعال و مصادر عربی همارز با مفهوم خواری و تسلیم.
به فارسی
برگردان دقیق فعلی این واژه در زبان فارسی بر پایه صیغه مضارع مخاطب.
جمعبندی و توضیح کامل تذل
واژه «تذل» در اصل یک فعل مضارع عربی برگرفته از ماده سه حرفی (ذ ل ل) است که به طور مستقیم در زبان فارسی به عنوان اسم مستقل ثبت نشده، اما به واسطه متون دینی، قرآنی و ادبیات عرفانی کاملاً شناخته شده است. این واژه بسته به نوع حرکهگذاری، دو وجه معنایی دارد؛ اگر به صورت «تَذِلّ» قرائت شود به معنای خوار شدن، رام شدن و تن دادن به انقیاد است و اگر به صورت «تُذِلّ» خوانده شود، معنای متعدی به خود گرفته و به مفهوم خوار کردن و به ذلت کشاندن دیگری به کار میرود.
مشهورترین کاربرد این واژه در فرهنگ اسلامی، در آیه ۲۶ سوره مبارکه آلعمران است که قدرت مطلق الهی را در بخشیدن عزت و خواری به بندگان توصیف میکند. در نمادشناسی فرهنگی و عرفانی، این کلمه حامل دو مفهوم متضاد است؛ از یک سو نماد سقوط، زبونی و بیارزش شدن در صورت دوری از منبع عزت است و از سوی دیگر، در پیشگاه خداوند متعال، نشاندهنده تواضع، فروتنی محض و تسلیم ارادی در برابر خالق تلقی میشود.