یعنی چه
تواتر در لغت به معنای پیدرپی آمدن و پیاپی شدن امور است. در اصطلاح فقه، علوم حدیث و اصول فقه، به خبری گفته میشود که تعداد راویان آن در هر طبقه به قدری زیاد باشد که از نظر عاطفی و عقلی، امکان توافق و همدستی آنها بر جعل دروغ (تبانی بر کذب) محال باشد. این امر باعث میشود که برای شنونده، قطعیت و یقین صددرصد حاصل شود.
تلفظ
این ترکیب به صورت /tavātor dar fegh/ تلفظ میشود که واژه اول از باب تفاعل است.
در جدول
پاسخ دقیق برای این عبارت در جدول، خود اصطلاح «تواتر در فقه» با ۱۰ حرف است. همچنین کلمات همریشه مانند «متواتر» نیز ممکن است مدنظر باشند.
به انگلیسی
در متون حقوقی و فقه اسلامی به زبان انگلیسی، معمولاً از خود واژه به صورت نگارش لاتین یا عباراتی که نشاندهنده فراوانی نقل و تکرار سیستماتیک است استفاده میشود.
به عربی
این واژه ریشه اصیل عربی دارد و در فقه اسلامی و منابع شیعه و اهل سنت به همین صورت به کار میرود.
به فارسی
معادلهای فارسی لغوی آن شامل «تتابع»، «توالی» و «پشت سر هم آمدن» است و در مفهوم اصطلاحی فقهی میتوان آن را «گزارش پیاپی و یقینآور» نامید.
در قرآن
خود کلمه «تواتر» در قرآن مجید نیامده است، اما ریشه لغوی آن در سوره مؤمنون آیه ۴۴ به صورت «ثُمَّ أَرْسَلْنَا رُسُلَنَا تَتْرَى» دیده میشود که به معنای فرستادن پیامبران یکی پس از دیگری و پیاپی است و مبنای معنای لغوی این اصطلاح قرار گرفته است.
نماد چیست
در علم اصول فقه و منطق اسلامی، تواتر به عنوان نماد و مظهر «معرفت یقینی غیرقابل تردید» شناخته میشود؛ چرا که بر خلاف «خبر واحد»، احتمال خطا و کذب در آن راه ندارد و حجت قطعی است.
جمعبندی و توضیح کامل تواتر در فقه
تواتر در فقه و اصول فقه، یکی از کلیدیترین مفاهیم برای اثبات صحت روایات و احادیث است. زمانی که یک گزارش دینی به حد تواتر میرسد، بدین معناست که شمار گویندگان و نقلکنندگان آن در تمامی نسلها و دورهها به قدری فراوان بوده که تبانی آنها بر دروغ عادتاً ناممکن است؛ از این رو، تواتر مایه آرامش خاطر و یقین صددرصد فقیه برای استنباط حکم شرعی میشود.
در ساختار فقه اسلامی، احادیث به دو دسته کلی «متواتر» و «واحد» تقسیم میشوند. اخبار متواتر به دلیل قطعیت صدور، نیازی به بررسی تکتک راویان (علم رجال) ندارند و خودبهخود حجت هستند، در حالی که اخبار واحد برای اثبات حجیت نیازمند بررسیهای دقیق سندی و قرائن خارجی هستند.
ریشه لغوی این اصطلاح به معنای پیاپی آمدن با فاصله اندک است و اگرچه کاربرد تکنیکی آن در علوم حدیث شکل گرفته، اما مفهوم آن ریشه در ادبیات قرآنی و تعبیر «تتری» دارد که نمادی از تداوم، کثرت و قطعیت در انتقال پیام است.