یعنی چه
«جدل» در اصل به معنای سختی در گفتوگو و کشمکش لفظی است؛ یعنی بحثی که در آن هر طرف میکوشد با رای و نظر خود، دیگری را بپیچاند و بر او غلبه کند. در اصطلاح منطق نیز استدلالی است که بر اساس مشهورات و مسلمات طرف مقابل برای قانع کردن یا مغلوب کردن او (صناعت جدل) به کار میرود.
تلفظ
این واژه به صورت فتح جیم و فتح دال (جَ - دَ - ل) تلفظ میشود.
در جدول
پاسخ مستقیم این کلمه ۳ حرفی است؛ اما بسته به طراح جدول، معادلهایی نظیر منازعه، مشاجره و ستیزه نیز کاربرد دارند.
به انگلیسی
واژه Argument بیشتر به استدلال و بحث اشاره دارد، در حالی که Polemic ناظر بر جدالهای تند عقیدتی و مکتوب است.
به عربی
خود واژه جدل ریشه عربی دارد و مشتقات آن در زبان عربی به عنوان مصدر و اسم به طور گسترده استفاده میشوند.
به فارسی
معادلهای پارسی صِرف و رایج در گفتگو برای این واژه شامل بگومگو، ستیزه، پیکار لفظی و کِلکِل است.
در قرآن
کلمه جدل و مشتقات آن ۲۹ بار در قرآن کریم آمده و به دو بخش تقسیم میشود: ۱. جدال مذموم (ناپسند) که از روی لجاجت و تکبر است، مانند «وَكَانَ الْإِنْسَانُ أَكْثَرَ شَيْءٍ جَدَلًا» (انسان بیش از هر چیز به جدل میخیزد). ۲. جدال احسن (پسندیده) که گفتگوی آرام برای روشن شدن حقیقت است، مانند «وَجَادِلْهُمْ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ».
جمعبندی و توضیح کامل جدل
واژه «جدل» ریشهای عربی (ج د ل) دارد که در اصل لغت به معنای «تابیدن و محکم پیچیدن طناب» است؛ این مفهوم بعدها به استعاره در اصطلاح سخنوری و منطق به کار رفته است، چرا که در یک مشاجره لفظی، هر یک از طرفین تلاش میکند با استدلالهای خود طرف مقابل را بپیچاند و مغلوب سازد.
در کاربردهای روزمره، جدل مترادف با منازعه، مشاجره، کِلکِل و بگومگو است. در متون اسلامی و قرآنی، این مفهوم هم بار منفی دارد (بحث لجاجتآمیز برای فرار از حق) و هم میتواند در قالب «جدال احسن» به معنای مباحثه و مناظره روشنگرانه، آرام و منطقی برای هدایت دیگران به کار رود.
به طور کلی، هدف از جدل در صنایع ادبی و منطق، اقناع یا مغلوب کردن مخاطب با استفاده از باورهای مشهور و مسلم خود اوست، نه لزوماً کشف حقیقت مطلق و بنیادین.