یعنی چه
واژه جیوب جمع مکسر کلمه «جیب» است. در لغتنامههای معتبر مانند دهخدا و عمید، این کلمه به معنی یقهها، گریبانها و بخش بالایی سینه لباس ذکر شده است. هرچند در کاربرد امروزی به معنای کیسههای دوختهشده درون لباس (جیبها) استفاده میشود، اما در متون کهن بیشتر اشاره به محل ورود سر در پیراهن یا همان یقه دارد.
تلفظ
این کلمه در زبان عربی و فارسی به صورت ضمه روی حرف جیم و یاء (جُیُوب) تلفظ میشود. ریشه مفرد آن یعنی «جَیب» نیز بر وزن غیب تلفظ میگردد.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، واژه جیوب به عنوان پاسخ برای راهنماهایی مثل «جمع جیب»، «گریبانها» یا «یقهها» به کار میرود و یک کلمه ۴ حرفی است.
به انگلیسی
بسته به متن و کاربرد، در معنای مدرن از واژه Pockets و در ترجمه متون کهن و مذهبی از واژگانی نظیر Collars یا Bosoms استفاده میشود.
به عربی
این واژه اصالتاً عربی است و خود به عنوان صورت جمع مکسر کلمه «جَیْب» در این زبان شناخته میشود.
به فارسی
معادلهای دقیق فارسی این واژه شامل «گریبانها»، «یقهها» و در مفهوم امروزی آن «کیسههای لباس» یا همان «جیبها» است.
در قرآن
واژه جیوب دقیقاً یکبار به صورت جمع در قرآن کریم در آیه ۳۱ سوره نور آمده است: «وَلْيَضْرِبْنَ بِخُمُرِهِنَّ عَلَىٰ جُيُوبِهِنَّ» که به زنان مؤمن دستور میدهد روسریهای خود را بر روی گریبان و سینه خود بیفکنند تا این نواحی پوشانده شود. لازم به ذکر است که شکل مفرد آن (جَیب) نیز در داستان حضرت موسی به کار رفته است.
نماد چیست
در ادبیات فارسی و عربی، جیب و جیوب کنایه و نمادی از باطن، درون، سینه و پنهانگاه اسرار انسان است. تعابیری مانند «سر به جیب تفکر فرو بردن» مأخوذ از ادبیات سعدی، به معنای فرو رفتن در اندیشه عمیق و رجوع به باطن خویش است.
جمعبندی و توضیح کامل جیوب
واژه «جیوب» یک اسم جمع مکسر عربی از ریشه (ج ی ب) است که به زبان فارسی وارد شده است. این کلمه در اصل به معنای یقهها و گریبانهای لباس است و در گذشته به بخش بالایی پیراهن که سینه را میپوشاند اشاره داشته است. با گذشت زمان و تغییر در طراحی پوشاک، کاربرد آن به جیبهای امروزی (کیسههای دوخته شده در لباس) تغییر یافته است.
این واژه از نظر مذهبی و قرآنی نیز اهمیت بالایی دارد؛ چرا که در آیه پوشش (سوره نور) صراحتاً برای تبیین نحوه پوشاندن گردن و سینه استفاده شده است. در ادبیات عرفانی و کلاسیک فارسی نیز شاعران از مفهوم جیب و جیوب برای اشاره به درون، قلب و محل پنهان کردن رازها یا فرو رفتن در حالت خلسه و تفکر بهره بردهاند.