یعنی چه
التماء مصدری عربی از باب افتعال است که دو معنای اصلی دارد؛ نخست به معنی دگرگون شدن، برگشتن و پریدن رنگ رخسار آدمی بر اثر ترس، اندوه یا بیماری است. دوم به معنی برای خود برگزیدن و برداشتن چیزی (مانند غذا) است که درون کاسه و ظرف قرار دارد.
تلفظ
این واژه به صورت اِلتِماء (Eltemā) تلفظ میشود و باید توجه داشت که با واژه همآوای «التماع» (به معنی درخشیدن) اشتباه گرفته نشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع، پاسخ این کلمه به عنوان مصدری عربی با مفهوم تغییر رنگ رخسار یا خودخواهی در برداشتن طعام، دقیقاً «التماء» و شش حرفی است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی با توجه به سیاق متن، برای معنای اول از واژگانی چون تغییر رنگ چهره و برای معنای دوم از مفهوم اختصاص دادن یا برداشتن استفاده میشود.
به عربی
این واژه خود ریشه عربی دارد و از ماده ثلاثی مجرد «ل م ء» مشتق شده است و در عبارات عربی به صورت «التماء به» نیز به کار میرود.
به فارسی
معادلهای دقیق فارسی این واژه شامل دگرگون شدن رنگ رخسار، پریدن رنگ چهره، برگزیدن و اختصاص دادن مال یا طعام به خود است.
در قرآن
واژه «التماء» با این ساختار و صیغه در آیات قرآن کریم وجود ندارد و یک مصدر کاربردی در متون کهن لغوی و ادبی است.
جمعبندی و توضیح کامل التماء
واژه «التماء» یک مصدر عربی از باب افتعال (ریشه لمء) است که در متون کهن و فرهنگهای لغت فارسی مانند دهخدا به چشم میخورد. این کلمه دو لایه معنایی کاملاً متفاوت دارد؛ از یک سو به حالت دگرگون شدن و پریدن رنگ رخسار انسان بر اثر عواملی چون ترس یا بیماری اشاره دارد و از سوی دیگر، به معنای ترجیح دادن خود و برداشتن یا برگزیدن بهترین بخش از محتوای یک ظرف یا کاسه طعام (استئثار) به کار میرود.
نکته بسیار مهم در نگارش و کاربرد این واژه، تمایز املایی آن با کلمه بسیار رایجتر «التماع» (با حرف ع) است. التماع در ادبیات فارسی به معنی درخشیدن، بارقه زدن و روشن شدن است، در حالی که التماء (با همزه) معنای دگرگونی رنگ چهره را افاده میکند و شناخت این تفاوت برای حل جدول و درک درست متون کهن اهمیت زیادی دارد.