یعنی چه
در اصطلاحات اداری و حقوقی، این عبارت به مراجع، دستگاهها، سازمانها یا اشخاصی اصطلاح میشود که موضوع مورد نظر به نحوی در حوزه وظایف، مسئولیتها یا صلاحیت کاری آنها قرار دارد.
تلفظ
این ترکیب به صورت مَبادی (mabādi) با کسرهٔ اضافه به کلمهٔ بعدی یعنی ذیرَبط (zi-rabt) متصل و تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ این عبارت دقیقاً «مبادی ذیربط» با تعداد ۱۰ حرف است و به عنوان معادل مراجع مسئول یا ارگانهای مرتبط پرسیده میشود.
به انگلیسی
در متون حقوقی و رسمی انگلیسی، برای اشاره به این مفهوم از واژگانی چون authorities یا bodies همراه با صفات relevant یا concerned استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی معاصر و مکاتبات رسمی بینالمللی، این اصطلاح با عباراتی نظیر الجهات المعنیه یا السلطات المختصه برگردانده میشود.
به فارسی
واژگان و برگردانهای سره و رایج فارسی برای این ترکیب شامل «نهادهای مرتبط»، «دستگاههای مسئول»، «مراجع مربوطه» و «مقامات همکار» است. واژه مبادی ریشه عربی دارد (جمع مبدأ) که در فارسی مجازاً به معنی سازمانهای سرآغاز یا صادرکننده مأموریت به کار میرود و ذیربط یعنی دارنده پیوند و ارتباط.
در قرآن
عبارت ترکیبی «مبادی ذیربط» یک اصطلاح اداری و حقوقی جدید است و در قرآن نیامده است. با این حال، ریشه واژه مبادی (ب-د-أ) در آیاتی مانند «إِنَّهُ هُوَ يُبْدِئُ وَيُعِيدُ» به معنی آغاز کردن، و ریشه ذیربط (ر-ب-ط) در آیاتی همچون «وَلِيَرْبِطَ عَلَىٰ قُلُوبِكُمْ» به معنی محکم کردن و بستن استفاده شده است.
نماد چیست
این عبارت یک اصطلاح کاملاً انتزاعی، اداری و حقوقی است و نماد گرافیکی یا سنتی خاصی در فرهنگها ندارد؛ اما مفهومی از پایبندی به سلسلهمراتب اداری، قانونمداری و ارجاع کار به مراجع صالح را بازتاب میدهد.
جمعبندی و توضیح کامل مبادی ذیربط
ترکیب «مبادی ذیربط» (یا با املای دقیقتر مبادیِ ذیربط) یکی از پرکاربردترین اصطلاحات در زبان مکاتبات اداری، بخشنامههای دولتی و متون حقوقی ایران است. این عبارت از دو بخش ساختاری تشکیل شده است: «مبادی» که جمع مبدأ به معنای سرآغاز و پایگاه است و در لسان اداری مجازاً به سازمانها یا مراجع صادرکننده و شروعکننده یک اقدام گفته میشود، و پیشوند «ذی» (به معنی صاحب و دارنده) که همراه با «ربط» صفتِ مرتبط بودن را میسازد.
در نهایت، وقتی در یک نامه یا متن قانونی اشاره میشود که موضوع باید از طریق «مبادی ذیربط» پیگیری شود، منظور این است که کار باید روال قانونی و بوروکراتیک خود را از طریق سازمانها، نهادها، مقامات یا ارگانهایی طی کند که آن مسئله دقیقاً در حوزه صلاحیت، وظایف و مسئولیتهای تعریفشدهی آنها قرار دارد. این اصطلاح در زبانهای دیگر مانند انگلیسی و عربی نیز معادلهای دقیق حقوقی دارد که به مقامات صلاحیتدار و بخشهای مرتبط اشاره میکنند.