یعنی چه
«لَعْوَس» در لغتنامههای اصیل عربی (مانند منتهیالارب) به چند معنی آمده است: نخست به معنای گرگ؛ دوم صفت برای مرد حریص و شکمپاره یا کسی که با شتاب غذا میخورد؛ و سوم به صورت «لَعُوس» به معنای چیزی اندک و ناچیز، بهویژه در عبارت «ما ذُقتُ لَعُوساً» یعنی هیچ چیز نچشیدم.
تلفظ
این واژه در نقش صفت و به معنای گرگ یا حریص، معمولاً به صورت فَعلَل (لَعْوَس) تلفظ میشود و در ترکیبهای فعلی و برخی معانی دیگر به صورت لَعُوس نیز خوانده شده است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، این واژه معمولاً به عنوان یک لغت کهن یا غریب با راهنمای «گرگ» یا «مرد حریص و شکمپاره» طراحان را به پاسخ ۴ حرفی «لعوس» هدایت میکند.
به انگلیسی
بسته به بافت متن، معادل انگلیسی آن برای معنای جانوری Wolf، برای صفت انسانی Greedy یا Voracious و برای مفهوم مادی Scant یا Tiny bit است.
به عربی
از آنجا که واژه اصالتاً عربی و از ماده (ل ع س) است، مترادفهای مستقیم آن در زبان عربی شامل «ذئب» برای گرگ و «الأکُول» یا «الحریص» برای شکمپاره است.
به ترکی
معادلهای این واژه در زبان ترکی استانبولی برای معانی مختلف آن به ترتیب Kurt (گرگ)، Açgözlü (حریص) و Az (اندک) هستند.
به فارسی
برگردانهای دقیق این واژه در زبان فارسی معیار برابر است با «گرگ» (در معنای اسم) و «آزمند» یا «شکمپاره» (در معنای صفت). همچنین در مقام اسم مصدر به معنای «چیز ناچیز» یا «لقمهای اندک» به کار میرود.
نماد چیست
این واژه به دلیل کاربرد بسیار نادر و مهجور در ادبیات فارسی، نمادپردازی مستقل فرهنگی ندارد؛ اما با توجه به ریشه لغویاش، در متون کهن عربی میتواند نمادی از تیزپایی و درندگی گرگ یا صفت ناپسند آزمندی در انسان باشد.
جمعبندی و توضیح کامل لعوس
واژه «لعوس» یک لغت اصالتاً عربی و کمکاربرد (غریب) در زبان فارسی است که در متون کهن لغوی نظیر لغتنامه دهخدا و فرهنگهای عربی به عربی ثبت شده است. این واژه بسته به جایگاه خود در جمله میتواند به عنوان اسم برای حیوان «گرگ» یا به عنوان صفتی برای انسانهای «حریص، شکمپاره و دندانگرد» به کار رود. همچنین در برخی ساختارها به مفهوم مقدار بسیار کمی از غذا یا توشه اشاره دارد.
از سوی دیگر، در زبان فارسی معیار امروزی مدخل مستقلی برای این کلمه رایج نیست. به همین دلیل در بسیاری از جستجوهای عامیانه، این واژه ممکن است ناشی از یک اشتباه املایی یا گفتاری با کلمات مأنوستری همچون «لوس» (به معنی ننر)، «لوث» (به معنی آلودگی) یا ریشه عربی «لعس» (به معنی سیاهی زیبای لب) باشد. با این حال، حقیقت پایدار لغوی آن در طراحهای جدول، همان واژه ۴ حرفی عربی به معنای گرگ و حریص است.