یعنی چه
مکحول واژهای است که برای توصیف چشمانی به کار میرود که به طور طبیعی یا با استفاده از سرمه، تیره و آراسته شدهاند. در متون قدیمی پزشکی و تاریخی نیز گاه به معنای کسی که به عنوان مجازات میل داغ در چشمش کشیده شده و نابینا شده، استفاده شده است.
تلفظ
این واژه بر وزن اسم مفعول (مَفْعُول) تلفظ میشود؛ با فتح ميم و سکون کاف.
در جدول
در مسابقات جدولی، کلمه مکحول با ۵ حرف به عنوان پاسخ برای راهنمای «سرمه کشیده» یا «چشم سرمهدار» شناخته میشود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی عباراتی که به استفاده از kohl (سرمه) در اطراف چشم اشاره دارند، معادل این واژه قرار میگیرند.
به عربی
واژه مکحول اصالتاً عربی و اسم مفعول از ریشه ثلاثی مجرد «ک ح ل» است.
به فارسی
برگردانها و معادلهای مستقیم این واژه در زبان فارسی شامل تعابیری چون سرمهسا، چشمآلود به سرمه و کنایه از چشم خمار و زیبا است.
در قرآن
کلمه «مکحول» در متن قرآن کریم به کار نرفته است، هرچند ریشه کحل و سنت استفاده از سرمه در فرهنگ عربی و اسلامی و تفاسیر مرتبط با مهار و زیبایی جایگاه دارد. همچنین در تاریخ اسلام، نام مکحول دمشقی به عنوان یکی از فقهای مشهور تابعین ثبت شده است.
نماد چیست
در شعر کلاسیک فارسی، تعابیری مثل «نرگس مکحول» یا «جادوی مکحول» به وفور توسط شاعرانی چون حافظ و سعدی به عنوان نماد چشمانی فتنهگر، جذاب و آراسته به کار رفته است که دل از عاشق میرباید.
جمعبندی و توضیح کامل مکحول
واژه مَکحول ریشهای عربی دارد و اسم مفعول از واژه کحل (به معنی سرمه) است. این واژه در اصل به معنای چشمی است که به آن سرمه کشیده باشند تا بر زیبایی و تیرگی آن افزوده شود. اگرچه در متون کهن پزشکی گاه به معنای ثانویه و ناگواری همچون نابیناشده بر اثر میل کشیدن مجازاتی نیز آمده، اما کاربرد عمده و اصلی آن کاملاً جنبه زیباییشناختی دارد.
در ادبیات فارسی، مکحول جایگاه استعاری بسیار برجستهای پیدا کرده است. شاعران نامدار از این کلمه برای توصیف چشم خمار، فریبنده و جادویی معشوق استفاده میکنند. تعابیری نظیر «جادوی مکحول» نشاندهنده اوج جاذبه و فتنهگری چشم در غزل فارسی است که بدون نیاز به آرایش غلیظ، ذاتاً آرسته و فریبنده جلوه میکند.