یعنی چه
این واژه فعل ماضی (سوم شخص مفرد) از مصدر پژمردن است. در معنای حقیقی برای گل و گیاهی به کار میرود که آب و شادابی خود را از دست داده و خمیده شده است. در معنای مجازی نیز به بیرونق شدن، از دست رفتن جوانی، یا افسرده و غمگین شدن انسان اشاره دارد.
مترادف
واژههایی که مفهوم از دست رفتن طراوت، آب رفتن و خشکی یا گرفتگی خاطر را میرسانند.
متضاد
کلماتی که بر شکوفایی، نمو، نشاط و به دست آوردن طراوت دلالت دارند.
هم خانواده
واژههای مشتق شده از ریشه فعلی پژمـ که همگی بار معنایی زوال طراوت یا اندوه را به همراه دارند.
ریشه
این واژه اصیل فارسی، بازمانده از دوره پارسی میانه (پهلوی) است و در متون کهن و اصیل ادبیات فارسی از جمله شاهنامه فردوسی به وفور استفاده شده است. ریشه عربی یا دخیل ندارد.
جمله سازی
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه با فتح پ (پَ) و سکون ژ (ژْ) و مژ م مضموم (مُ) به صورت [پَژمُرد] است.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلماتی مانند «خشک شد» یا «پلاسید» با نشانه ۵ حرفی معمولاً به پاسخ «پژمرد» اشاره دارند.
به انگلیسی
برای توصیف زوال گیاهان از wilted و withered و برای حالت مجازی افسردگی یا کمرنگ شدن از faded استفاده میشود.
به ترکی
در زبان ترکی استانبولی فعل soldu به طور دقیق معادل زمان گذشته صیغه سوم شخص مفرد واژه پژمرد است.
به فارسی
برگردان سره یا بازتعریف این واژه در زبان فارسی روان به معنای از دست رفتن جوشش حیات، شادابی حسی و فیزیکی نباتات یا خلقوخوی انسانی است.
نماد چیست
در ادبیات و هنر، پژمردن نماد بارز پایان دوره جوانی، خزان مادی، شکستهای روحی و نمودی از بیوفایی و ناپایداری جهان به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل پژمرد
واژه «پژمرد» یکی از افعال اصیل و ریشهدار زبان فارسی است که در مرتبه نخست، تغییر حالت فیزیکی گیاهان را از شادابی به خشکی و افتادگی توصیف میکند. این کلمه به دلیل قدمت خود در متون کهن پارسی مانند شاهنامه، ساختار استواری داشته و در طول زمان دستخوش تغییر معنایی بنیادین نشده است.
در کاربرد ثانویه و ادبی، این کلمه دریچهای به حالات روانی انسان گشوده است؛ به طوری که هرگاه نشاط، انگیزه یا جوانی فردی دچار افول و اندوه شود، از این واژه برای توصیف آن استفاده میکنند. همچنین در فرهنگ مذهبی و ترجمه آیات قرآن، گرچه خود کلمه به دلیل عربی بودن متن وجود ندارد، اما به عنوان بهترین برگردان برای توصیف زمینهای مرده و خشک پیش از نزول باران رحمت الهی به کار رفته است.