یعنی چه
«الشاکی» در لغت به معنای کسی است که از رنج، جفا، بیماری یا ظلمی به فغان آمده و گله و شکایت میکند. در اصطلاح عمومی به فرد ناراضی و معترض، و در اصطلاح حقوقی به خواهان یا کسی که دعوای کیفری را آغاز کرده است، اطلاق میشود.
تلفظ
این واژه در اصل عربی است و با حروف شمسی آغاز میشود، به همین دلیل حرف «ل» تلفظ نشده و حرف «ش» مشدد خوانده میشود: [اَشْشاکِی].
در جدول
کلمه «الشاکی» در جدولهای کلمات متقاطع دقیقاً ۶ حرف دارد. از پاسخهای هممعنا و جایگزین آن در جدول میتوان به شاکی، دادخواه، متظلم و گلهمند اشاره کرد.
به انگلیسی
در متون حقوقی و رسمی انگلیسی، برای اشاره به فرد شکایتکننده یا شروعکننده دعوا از واژههای Complainant و Plaintiff استفاده میشود.
به عربی
واژه الشاکی خود ساختاری کاملاً عربی دارد (اسم فاعل همراه با ال معرفه). در زبان عربی معاصر و محاکم قانونی از المشتکی و المدّعی نیز به عنوان معادلهای دقیق آن استفاده میشود.
به فارسی
برگردان و معادلهای اصیل این واژه در زبان فارسی شامل «دادخواه»، «گلهمند»، «خواهان»، «آزردهخاطر» و «پرخاشخر» (در متون کهن) است.
در قرآن
واژهٔ دقیق «الشاکی» با همین رسمالخط و به صورت اسم فاعل در متن قرآن کریم به کار نرفته است. با این حال، مشتقات ریشه آن یعنی (ش ک ی) در قرآن دیده میشود؛ مانند فعل «تَشْتَکِی» در آیه اول سوره مجادله و فعل «أَشْکُو» در آیه ۸۶ سوره یوسف که به معنای ابراز اندوه و شکایت به پیشگاه خداوند است.
نماد چیست
در فرهنگ دینی و ادبی، این کلمه نماد «انسانِ دردمند و پناه جو» است که از وضعیت موجود یا ظلمی که به او رفته به تنگ آمده و به دنبال دادخواهی است؛ مانند مفهوم آن در «مناجات الشاکین» امام سجاد (ع) که نماد شکایت انسان از نفس خویش به پیشگاه خداست. در حقوق مدرن نیز این واژه نماد شخص حقیقی یا حقوقی است که شروعکنندهٔ دعوای کیفری محسوب میشود.
جمعبندی و توضیح کامل الشاکی
واژه «الشاکی» یک کلمه با ریشه عربی (از سه حرف ش ک و/ی) است که به عنوان اسم فاعل معرفه وارد زبان فارسی شده است. این کلمه در اصطلاح عامیانه و ادبی به معنای فرد گلهمند، آزرده و معترض است که نارضایتی خود را ابراز میکند. در متون حقوقی و فقهی نیز جایگاه ویژهای دارد و به کسی اطلاق میشود که مورد ظلم یا آسیبی قرار گرفته و برای احقاق حق خود، به مراجع قضایی شکایت برده و طرح دعوا کرده است.
اگرچه این لفظ دقیق به صورت اسم مستقل در قرآن کریم یافت نمیشود، اما ریشه آن برای بیان مفهوم گله و ابراز اندوه به درگاه الهی بارها به کار رفته است. تضاد حقوقی این کلمه با عناوینی چون «متهم» یا «مشتکیعنه» (کسی که از او شکایت شده) شکل میگیرد که ارکان یک پرونده قضایی را تشکیل میدهند.
در بازیهای فکری و جدول کلمات متقاطع، الشاکی به عنوان یک پاسخ ۶ حرفی شناخته میشود که طراحان جدول معمولاً آن را با راهنماهایی همچون «دادخواه» یا «شکایتکننده» از پلیرها مطالبه میکنند.