یعنی چه
واژه العضد در لغت به اندام بازوی انسان (فاصله میان شانه تا آرنج) اشاره دارد. از آنجا که بازو مایهٔ توانایی و قدرت حرکتی انسان است، این کلمه در زبان عربی و ادبیات فارسی به صورت استعاری و کنایی در معنای حامی، مددکار، دستیار و نیروی پشتیبان به کار میرود.
تلفظ
این کلمه در زبان عربی با فتح عین و ضم ضاد (العَضُد) یا فتح عین و فتح ضاد (العَضَد) تلفظ میشود و حرف «ض» در زبان فارسی مانند «ز» تلفظ میگردد.
در جدول
اگر در جدولهای کلمات متقاطع با پرسشی مواجه شدید که پاسخ آن دقیقاً ۵ حرف دارد و به مفهوم بازو یا پشتیبان اشاره میکند، واژه «العضد» گزینه مدنظر است.
به انگلیسی
برای کاربرد پزشکی و کالبدشناسی از اصطلاح upper arm یا اصطلاحات مرتبط با استخوان بازو (humerus) استفاده میشود و برای مفاهیم استعاری کلمات حامی و یاور به کار میروند.
به عربی
این واژه خود اصالتاً عربی است. در زبان عربی معاصر و در متون پزشکی برای اشاره دقیق به این اندام، عبارت «الذراع العلوي» نیز رایج است.
به فارسی
در ترجمه مستقیم به زبان فارسی، بسته به سیاق متن، میتوان آن را «بازو» (در معنای جسمانی) یا کلماتی چون «پشتیبان»، «یاور»، «دستیار» و «مایهٔ توانایی» (در معنای انتزاعی) معنا کرد.
در قرآن
این واژه ۲ بار در قرآن کریم به صورت کنایی آمده است؛ یکی در آیه ۳۵ سوره قصص («سَنَشُدُّ عَضُدَكَ بِأَخِيكَ») که خداوند به حضرت موسی میفرماید توان و بازوی تو را به وسیله برادرت هارون محکم میکنیم، و دیگری در آیه ۵۱ سوره کهف («وَمَا كُنْتُ مُتَّخِذَ الْمُضِلِّينَ عَضُدًا») که به معنای دستیار و یاور قرار ندادن گمراهکنندگان است.
نماد چیست
در فرهنگ و ادبیات خاورمیانه، العضد نماد قدرت، تکیهگاه محکم و حمایت اجتماعی است. برای نمونه کنایه معروف «یَفُتُّ فی عَضُدِه» (بازویش را سست کرد) به معنای ناامید کردن و از بین بردن انگیزه و توان کسی به کار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل العضد
واژه «العضد» یک لغت اصیل عربی است که وارد ادبیات و متون کهن فارسی نیز شده است. این کلمه در لغت و کالبدشناسی به بخش بالایی دست انسان یعنی فاصله میان آرنج تا شانه (بازو) اطلاق میشود؛ اما کاربرد وسیعتر و عمیقتر آن در زبان و ادبیات، جنبه کنایی و استعاری آن است.
از آنجا که بازو مظهر مادی قدرت و توانایی حرکتی انسان است، در متون دینی از جمله قرآن کریم و همچنین در اصطلاحات سیاسی و ادبی کهن (مانند لقب عضدالدوله)، این واژه به عنوان نمادی برای یار، پشتیبان، معین و ستون محکم یک شخص یا یک حکومت به کار میرود. این کلمه ریشه در مفهوم تقویت کردن و حمایت دارد.