یعنی چه
واژهٔ «زودشکن» برای توصیف اشیا یا موادی به کار میرود که استحکام ساختاری پایینی دارند و در برابر عوامل خارجی نظیر فشار، ضربه یا سقوط بهسرعت متلاشی یا نصف میشوند. این صفت علاوه بر اشیای فیزیکی، در ادبیات برای توصیف حالات روحی ظریف و حساس نیز استفاده میشود.
تلفظ
این کلمه از دو جزء «زود» با مصوت بلند و «شِکَن» با کسره روی حرف شین و فتحه روی حرف کاف تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، در پاسخ به راهنمای «زودشکن» یا «آنچه سریع میشکند»، معمولاً خود واژهٔ زودشکن (۶ حرف)، شکننده (۵ حرف) یا ترد (۳ حرف) مد نظر قرار میگیرد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی واژه Fragile عمومیت بیشتری برای اشیای شکستنی دارد، در حالی که Brittle بیشتر به موادی اشاره میکند که انعطافپذیری ندارند و تحت فشار خرد میشوند.
به فارسی
معادلهای فارسی و واژگان جایگزین برای این کلمه شامل مواردی چون سست، کمدوام و رقیق است که همگی بر عدم استقامت ساختاری دلالت دارند. متضادهای آن نیز کلماتی مانند محکم، سخت، مقاوم، دیرشکن و انعطافپذیر هستند.
در قرآن
واژهٔ «زودشکن» یا ساختارهای مشابه آن در متن قرآن کریم نیامده است. حتی معادلهای عربی آن مانند «هَشّ» یا «سریع الانکسار» نیز در قرآن با این مفهوم به کار نرفتهاند.
نماد چیست
در ادبیات، روانشناسی و نمادگرایی مدرن، زودشکن بودن به عنوان نمادی از کمبودن تحمل در برابر سختیها، حساسیت بالای عاطفی (مثل دلِ زودشکن) و بیدوامی و ناپایداری امور دنیا استفاده میشود.
جمعبندی و توضیح کامل زودشکن
واژهٔ «زودشکن» یک ترکیب وصفی و اصیل فارسی است که از پیشوند قیدی «زود» (به معنی سریع، ریشه پهلوی zūt) و بن مضارع «شکن» (از مصدر شکستن) ساخته شده است. این کلمه به هر شیء یا پدیدهای اطلاق میشود که به دلیل داشتن بافت ضعیف، نازک یا کمدوام، با کمترین فشار یا ضربه آسیب میبیند و متلاشی میشود.
اگرچه این واژه بیشتر کاربرد فیزیکی در توصیف اجسامی مانند شیشه یا سفال دارد، اما در حوزهٔ معنایی و ادبی نیز جایگاه ویژهای یافته است. در استعارههای ادبی، اصطلاح زودشکن برای اشاره به مفاهیمی همچون احساسات لطیف، عهدهای سست، یا دلهای حساس و آسیبپذیر به کار میرود که نشاندهندهٔ ظرافت بالا و ناپایداری آنها در برابر ناملایمات است.