معنی
گهوار (یا همان گهواره) وسیلهای سنتی و کاربردی است که برای آسایش و خواب راحت نوزادان طراحی شده است. این وسیله با حرکت رفت و برگشتی خود (تاب خوردن) باعث آرامش کودک میشود. در ادبیات و کاربردهای وسیعتر، این واژه کنایه از زمین، دنیا و هرگونه محل آرامش و پرورش نیز به کار میرود.
یعنی چه
عبارت گهوار در اصطلاح به معنای خاستگاه، محل شکلگیری و نقطه آغازین هر چیز است؛ همانطور که عبارت «گهواره تمدن» به منطقه پیدایش فرهنگ و تمدن بشری اشاره دارد.
مترادف
متضاد
اگرچه متضاد لغوی مستقیمی برای آن وجود ندارد، اما بر اساس تقابل نمادین آغاز و پایان زندگی (مانند ضربالمثل معروف از گهواره تا گور)، واژههایی چون گور و تابوت در تضاد مفهومی آن قرار میگیرند.
هم خانواده
ریشه
این کلمه یک اسم مرکب اصیل ایرانی است. از ترکیب «گاه» (به معنی تخت یا جایگاه) به همراه پسوند شباهت و اتصاف «وار/واره» ساخته شده است که در مجموع معنای «جایگاهی شبیه به تخت» یا «تختمانند» را میدهد.
جمله سازی
در جدول
در کلمات متقاطع، اگر طراح جدول به دنبال یک واژه ۵ حرفی اصیل فارسی برای بستر کودک یا مهد باشد، کلمه «گهوار» پاسخ دقیق و نهایی است.
به انگلیسی
در زبان عربی اصطلاح مهد کاربرد دارد که در آیات قرآن کریم (مانند سخن گفتن حضرت عیسی در نوزادی) نیز به کار رفته است.
جمعبندی و توضیح کامل گهوار
واژه «گهوار» که صورت مبنا و مخفف «گهواره» است، یکی از آشناترین کلمات اصیل زبان فارسی است که ریشه در دوران پهلوی دارد. این واژه در وهله اول به تخت یا بستر متحرک نوزادان اشاره دارد که وسیلهای برای آرامش و خواب آنان است.
از منظر نمادین و ادبی، گهوار جایگاه ویژهای در فرهنگ ما دارد. این کلمه مظهر آغاز زندگی، پاکی، معصومیت دوران کودکی و مهر مادرانه است. همچنین در تقابل با واژه «گور»، بازتابدهنده کل مسیر حیات انسان و تلاش او برای آموختن است.
علاوه بر این، در تعابیر فرهنگی و تاریخی، این واژه به عنوان کنایهای از خاستگاه و محل پرورش پدیدههای بزرگ مانند تمدن یا علم به کار میرود و معادلهای دقیق آن در زبانهای دیگر نظیر انگلیسی و عربی نیز حامل همین بارهای معنایی و ارزشمند هستند.