یعنی چه
«منار علم و جهل» برخلاف ظاهر لغویاش، نام یک بنای یادبود فیزیکی و تاریخی به ارتفاع حدود ۷ متر از سنگ مرمر در شهر کابل، پایتخت افغانستان است. این بنا در دوران شاه امانالله خان (حدود سال ۱۳۰۴ خورشیدی) و پس از سرکوب شورشِ ارتجاعی «ملای لنگ» که با آموزش دختران و برنامههای مدرنسازی مخالفت میکرد، ساخته شد تا نمادی از غلبه دانایی بر جهالت باشد.
تلفظ
تلفظ این عبارت به صورت مَنارِ عِلم وَ جَهل (manāre elm va jahl) است.
در جدول
پاسخ دقیق برای این مدخل در جدول «منار علم و جهل» است که دقیقاً از ۱۱ حرف تشکیل شده است.
به انگلیسی
در متون انگلیسی و راهنماهای گردشگری غالباً به صورت ترجمه تحتاللفظی مفهوم یا به صورت آوانویسی نام خاص استفاده میشود.
به عربی
ترجمه مستقیم و عبارتی این مفهوم در زبان عربی به این صورت ساختار مییابد.
به فارسی
در زبان فارسی این عبارت به عنوان یک اسم خاص برای اشاره به «منار یادبود کابل» یا «بنای پیروزی دانایی بر تاریکی» به کار میرود و برگردان یا معادل واژهایِ دیگری ندارد.
در قرآن
ترکیب کامل و خاص «منار علم و جهل» به هیچ وجه در قرآن کریم نیامده است. هرچند واژههای «علم» (دانش و آگاهی) و «جهل» (نادانی و رفتار ناآگاهانه) به صورت مجزا و در قالب تقابل مفاهیم خیر و شر به وفور در آیات قرآن کریم استفاده شدهاند، اما این ترکیب یک نامگذاری تاریخی معاصر است و پیوند قرآنی ندارد.
نماد چیست
این بنا در تاریخ معاصر افغانستان نماد روشنگری، تجددخواهی، حمایت از مکاتب دخترانه و پیروزی حاکمیت قانون بر شورشهای تاریکاندیشانه است. روی بدنه این منار، حکاکیهایی از کتاب، قلم، آفتاب و ستاره به نشانه دانایی دیده میشود و نام شهدایی که در راه دفاع از معارف جان باختند بر آن نقش بسته است.
جمعبندی و توضیح کامل منار علم و جهل
عبارت «منار علم و جهل» برخلاف تصور اولیه، یک اصطلاح لغوی انتزاعی یا ضربالمثل کهن در زبان فارسی نیست؛ بلکه اشاره به یک بنای یادبود تاریخی و واقعی در شهر کابل افغانستان دارد. این منار در سال ۱۳۰۴ خورشیدی و به فرمان شاه امانالله خان پس از خاموش کردن یک شورش بزرگ علیه اصلاحات آموزشی و مدارس دخترانه ساخته شد.
به دلیل اینکه این عبارت یک اسم خاص برای مکان است، ویژگیهای لغوی سنتی مانند متضاد یا ریشه ترکیبی واحد ندارد و اجزای سه گانه آن (منار، علم، جهل) هرکدام ریشه عربی دارند. این بنا امروزه در پیشینه معاصر منطقه به عنوان مظهر ایستادگی در برابر افراطگرایی و پاسداشت حق تحصیل شناخته میشود.