یعنی چه
واژه دادپناه در لغتنامه دهخدا به معنی ملجأ و ملاذ عدل آمده است. این کلمه به کسی یا جایگاهی اشاره دارد که عدالت در آن پناه میگیرد و خود حامی و پناهدهنده به حق و انصاف است. در برخی فرهنگها این واژه به عنوان صفتی ستایشی برای پروردگار یا حاکمان عادل به کار رفته است.
تلفظ
این واژه از دو بخش «داد» (با سکون دال اول در ترکیب) و «پناه» تشکیل شده است که به صورت سرهم و روان تلفظ میشود.
در جدول
در سؤالات جدول کلمات متقاطع، اگر راهنمای جدول عباراتی چون «پناهگاه عدالت» یا «ملجأ عدل» را از شما بخواهد و تعداد حروف آن ۷ حرف باشد، پاسخ دقیق آن «دادپناه» است.
به انگلیسی
برای انتقال مفهوم دادپناه در زبان انگلیسی از ترکیباتی استفاده میشود که نشاندهنده حفظ، حمایت یا پناهندگی در سایه عدالت هستند.
به فارسی
واژههای هممعنی و مترادف فارسی برای دادپناه شامل کلماتی مانند عدالتپناه و دادگستر هستند. این واژه از نظر ریشهشناسی یک صفت مرکب اصیل فارسی است که از «داد» (به معنی عدل و انصاف، ریشه در فارسی میانه) و «پناه» (به معنی جای امن و حمایت) ساخته شده است. از کلمات هم-خانواده آن میتوان به داد، پناه، دادخواه، دادگاه و پناهنده اشاره کرد. واژههای بیدادگر، ستمپناه و ظالم نیز متضادهای معنایی آن به شمار میروند.
در قرآن
واژهٔ «دادپناه» یک ترکیب کاملاً فارسی و ادبی است و در متن قرآن کریم به کار نرفته است؛ با این حال، مفاهیم محوری و بنیادین آن مانند عدل، قسط و ستیز با ظلم و ستم، از اصیلترین و پرتکرارترین مفاهیم قرآنی و اسلامی هستند.
نماد چیست
در ادبیات کلاسیک فارسی، دادپناه نماد و مظهر یک پادشاه یا فرمانروای آرمانی و دادگر است که ستمدیدگان به او پناه میبرند. گرچه این کلمه نماد تصویری مستقلی ندارد، اما از نظر مفهومی به طور کامل با نمادهای جهانی عدالت همچون ترازو همسو و هممعنا است.
جمعبندی و توضیح کامل دادپناه
واژه «دادپناه» یکی از ترکیبات کهن و اصیل زبان فارسی است که از ادغام دو کلمه «داد» به معنای قانون، عدل و انصاف و «پناه» به معنای مأمن و پشتیبان شکل گرفته است. این واژه در متون نظم و نثر کلاسیک فارسی، به ویژه در اشعار شاعران پیشین مانند سنایی، به عنوان یک صفت ستایشی والا برای اشخاص حامی حق، حاکمان عادل و در مواردی به عنوان صفتی برای پروردگار به کار رفته است.
اگرچه این واژه در زبان عامیانه و گفتوگوهای روزمره معاصر کاربرد چندانی ندارد، اما بار معنایی مثبت و عمیق آن در دنیای ادبیات، شعر و ساختار بازیهای فکری و جدول کلمات متقاطع کاملاً زنده است. دادپناه یادآور ارزشهای بنیادینی همچون حمایت از مظلوم و استواری بر مدار حق و عدالت است.