یعنی چه
واژهٔ داجنة در اصل به هر موجود یا پدیدهای کنایه دارد که در یکجا ماندگار شود و خو بگیرد. رایجترین معنای آن، حیوان یا پرندهای است که در خانه پرورش مییابد و اهلی شده است. در مرتبهٔ بعد، به بارانهای پیوسته و نرم یا ابرهای سنگین بارانزا نیز داجنة میگویند.
تلفظ
این کلمه در زبان فارسی به صورت داجنه (dājeneh) با کسرِ حرف «ن» تلفظ میشود. در زبان مبدأ (عربی) تلفظ آن دَاجِنَة (dājinah) است.
در جدول
در جدولهای متقاطع، کلمهٔ داجنة معمولاً به عنوان پاسخ برای طراحانی است که واژههای کهن یا فقهی را مد نظر دارند و به عنوان معادل «حیوان خانگی» یا «باران رام و پیاپی» به کار میرود.
به انگلیسی
برای توصیف حیوانات خانگی و اهلی از واژههای Domesticated یا Tame استفاده میشود و اگر منظور طیور خانگی باشد، واژه Poultry معادل مناسبی است.
به عربی
در زبان عربی معاصر، واژه «دواجن» بیشتر برای صنعت مرغداری و طیور پرورشی به کار میرود، در حالی که حیوانات خانگی معمولی را «حیوان ألیف» مینامند.
به فارسی
برگردانهای دقیق فارسی این واژه شامل عباراتی چون «خوگرفته با انسان»، «حیوان خانگی» و «مرغ یا گوسفند دستآموز» است.
نماد چیست
داجنة در ادبیات و متون کهن نمادی از موجودی است که وحشت و رمیدگی خود را از انسان از دست داده و به آرامش و ثبات رسیده است. در ابعاد طبیعی نیز نماد بارانهای پربرکت اما آرام و بیخطر است.
جمعبندی و توضیح کامل داجنة
واژهٔ «داجنة» یک واژهٔ اصالتاً عربی از ریشه «د ج ن» است که وارد متون کهن فقهی، ادبی و لغتنامههای فارسی شده است. معنای محوری این ریشه، ماندن در یک مکان و خو گرفتن با آن است؛ از همین رو به حیوانات و پرندگان خانگی و رامشده که با انسانها زندگی میکنند، داجنة (در حالت مؤنث) میگویند. علاوه بر کاربرد برای جانداران، این واژه در توصیف پدیدههای طبیعی نیز به کار میرود؛ چنانکه به بارانهای پیوسته و نرم که زمین را سیراب میکنند یا ابرهای متراکم، باران داجنه گفته میشود.
این کلمه در متن قرآن کریم به کار نرفته است، اما در تاریخ و روایات اسلامی اصطلاح روایی خاصی به نام «حدیث داجن» وجود دارد که به حیوانی خانگی در حجرهٔ عایشه اشاره میکند. در زبان فارسی امروز، این کلمه کاربرد محاورهای ندارد و بیشتر در متون تخصصی، لغتنامههای قدیمی نظیر دهخدا و به عنوان کلیدواژه در جدولهای کلمات متقاطع دیده میشود.