یعنی چه
مقارنه سفلی (یا مقارنه داخلی) وضعیتی در مکانیک سماوی و ستارهشناسی است که در آن، یکی از سیارات درونی منظومه شمسی (مانند عطارد یا زهره) از دید ناظر زمینی، دقیقاً در میان زمین و خورشید قرار میگیرد و هر سه جرم در یک راستای ظاهری واقع میشوند. در این حالت، سیاره به کمترین فاصله خود از زمین میرسد.
تلفظ
واژه «مقارنه» به صورت مُقارَنِه [moqārane] و واژه «سفلی» به صورت سُفلی [soflā] تلفظ میشود. ترکیب آنها در زبان فارسی به صورت مُقارَنِهیِ سُفلیٰ خوانده میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلماتی، عبارت «مقارنۀ سفلی» به عنوان پاسخ برای طراحان جدول با تعداد ۱۰ حرف کاربرد دارد. همچنین معادلهایی مثل مقارنه داخلی نیز ممکن است مد نظر باشد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی و متون علمی ستارهشناسی جهان، برای اشاره به این پدیده از اصطلاح علمی Inferior Conjunction استفاده میشود.
به فارسی
در واژهگزینیهای فارسی و متون نجومی معاصر، معادلهایی چون «مقارنه داخلی»، «همنشینی درونی» و «اقتران تحتانی» برای این اصطلاح به کار میروند.
در قرآن
عین عبارت ترکیبی «مقارنه سفلی» در قرآن کریم ذکر نشده است؛ با این حال، ریشههای عربی آن یعنی «ق ر ن» در واژههایی مثل مُقَرَّنِينَ و «س ف ل» در آیاتی نظیر أَسْفَلَ سَافِلِينَ کاربرد دارند.
نماد چیست
در نجوم و تنجیم، نماد عمومی مقارنه به صورت ☌ (Conjunction) نمایش داده میشود. برای تمایز نوع سفلی (داخلی)، گاه در متون قدیمی یا تخصصی علامتی در زیر یا درون این نماد اضافه میکردند.
جمعبندی و توضیح کامل مقارنۀ سفلی
مقارنه سفلی یکی از موقعیتهای مداری حساس و جذاب در ستارهشناسی است که تنها برای سیارات درونی یعنی عطارد و زهره رخ میدهد. در این وضعیت، سیاره در نزدیکترین فاصله ممکن به زمین قرار میگیرد، اما به دلیل همراستایی با خورشید و درخشش شدید نور آن، از دید ناظران زمینی پنهان میماند و بخش تاریک سیاره رو به زمین قرار دارد.
نکته رصدی مهم در مورد این پدیده این است که اگر در زمان مقارنه سفلی، مدار سیاره کاملاً بر صفحه مداری زمین منطبق شود، پدیده شگفتانگیز «گذر» یا ترانزیت رخ میدهد که در آن سیاره مانند یک نقطه سیاه کوچک از مقابل قرص خورشید عبور میکند. ریشه این واژه ترکیبی عربی است؛ مقارنه از قرن به معنای نزدیکی و سفلی از سفل به معنای پایین یا مدارات نزدیکتر به زمین در هیئت قدیم است.