یعنی چه
نردشیر نام تاریخی و قدیمی بازی تختهنرد امروزی است. این واژه در اصل به تخته یا بازی منسوب به اردشیر ساسانی اشاره دارد که با مهره و تاس انجام میشده است.
تلفظ
این کلمه در زبان فارسی به صورت نَردِشیر (Nardašīr) تلفظ میشود و ریشه در زبان پهلوی ساسانی دارد.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، نام کهن بازی تختهنرد یا بازی منسوب به اردشیر بابکان به عنوان «نردشیر» شناخته میشود که پاسخی ۶ حرفی است.
به انگلیسی
معادل رایج و امروزی این بازی سنتی در زبان انگلیسی واژه Backgammon است.
به ترکی
در زبان ترکی استانبولی به این بازی Tavla میگویند، اگرچه واژه Nerd نیز به عنوان یک وامواژه تاریخی از فارسی در برخی منابع آنها وجود دارد.
به فارسی
معادلهای امروزی و روان این واژه در زبان فارسی شامل «تختهنرد» و صورت خلاصهشده آن یعنی «نرد» است. همچنین در متون بسیار کهن از آن با نام «وینشیر» نیز یاد شده است.
نماد چیست
نردشیر در فرهنگ ایرانی نمادی سراسر فلسفی از ساختار جهان و زندگی انسان است؛ به طوری که ۳۰ مهره آن نشاندهنده روزهای ماه، ۲۴ خانه نشاندهنده ساعتهای شبانهروز، ۴ بخش تخته نشاندهنده فصول سال و تاسها نمادی از ستاره بخت، تقدیر و تصادف در برابر عقل و تدبیر انسان هستند.
جمعبندی و توضیح کامل نردشیر
واژهٔ «نردشیر» یکی از اصیلترین و کهنترین واژههای مربوط به سرگرمیهای ایرانی است که ریشه در دوره ساسانی دارد. این کلمه در اصل از ترکیب «نرد» (به معنی چوب یا تخته) و «اردشیر» (بنیانگذار سلسله ساسانی) پدید آمده و به مرور زمان با حذف الف به شکل نردشیر و سپس نرد درآمده است. این بازی در متون تاریخی به عنوان ابداعی منسوب به اردشیر بابکان برای نشان دادن نظم کیهانی و تقابل بخت و تدبیر شناخته میشود.
از نظر معنایی و نمادشناسی، تختهٔ نردشیر یک مدل کوچک از جهان هستی و گذر زمان است که اجزای آن مانند مهرهها، خانهها و تاسها هرکدام مابه ازای دقیقی در طبیعت و نجوم دارند. اگرچه این واژه در متن قرآن نیامده است، اما در متون کهن ادبی، تاریخی و همچنین احادیث فقهی به وفور دیده میشود و امروزه با نام تختهنرد در سراسر جهان شهرت دارد.