معنی
خبیث در لغت به معنای هر چیز بد، فاسد، ناپسند و نامرغوب است. این کلمه برای توصیف انسانهای شرور، گفتار زشت، اعمال ناپسند یا اموال بیارزش و حرام که طبع پاک انسان از آنها متنفر است، به کار میرود.
یعنی چه
وقتی به کسی یا چیزی خبیث میگویند، یعنی آن شخص یا پدیده دارای ماهیتی آلوده، بدجنس و آسیبرسان است که نیتها و رفتارهای فریبکارانه و تخریبگر را دنبال میکند.
مترادف
واژههای فوق همگی در معنای آلودگی اخلاقی، پستی و داشتن نیت و رفتار بد با خبیث همپوشانی دارند.
متضاد
کلمات مقابل خبیث نشاندهنده اصالت، مرغوبیت، پاکی درونی و خیرخواهی هستند.
ریشه
این واژه از ریشه ثلاثی مجرد «خ ب ث» در زبان عربی گرفته شده است که در اصل به معنای پلید شدن، فاسد شدن و ناپاک شدن است و از طریق عربی کلاسیک وارد زبان فارسی شده است.
تلفظ
تلفظ صحیح این کلمه با فتح خاء و سکون باء و یای کشیده به صورت (خَبِیث) است.
در جدول
در کلمات متقاطع، در پاسخ به راهنمای «پلید»، «ناپاک» یا «بدذات»، کلمه ۴ حرفی «خبیث» مد نظر است.
به انگلیسی
بسته به لحن و متن، میتوان از این معادلها در انگلیسی استفاده کرد.
به عربی
این کلمه خود ریشه عربی دارد و در زبان مبدأ نیز دقیقاً به همین صورت و معنا به کار میرود.
به ترکی
در ترکی استانبولی بسته به فضا و ترکیب جملات از این کلمات استفاده میشود.
به فارسی
معادلهای اصیل و روان فارسی این واژه کلماتی چون پلید، بدسرشت، بدطینت و گندمنمای جوفروش هستند.
در قرآن
در قرآن کریم این واژه در برابر «طیب» (پاک و دلپسند) قرار دارد. قرآن علاوه بر انسانهای فاسد، اموال بیارزش («ولا تیمموا الخبیث منه تنفقون»)، سخنان زشت و عقاید باطل («ومثل کلمة خبیثة کشجرة خبیثة») را نیز خبیث نامیده است. همچنین آیه معروف «الخبیثات للخبیثین» به ارتباط تکوینی انسانهای ناپاک با یکدیگر اشاره دارد.
نماد چیست
در ادبیات و فرهنگ عامه، خبیث نماد شیطان، جادوگران شرور و افراد دورو است. در اشعار کهن مانند اشعار سعدی، درخت بیریشه و تلخ (مانند حنظل) نماد ذات خبیثی است که تربیت بر آن بیاثر است: «درخت خبیث است بیخش برآر».
جمعبندی و توضیح کامل خبیث
واژه خبیث مظهر و نماد هر آن چیزی است که از مدار پاکی، صداقت و مرغوبیت خارج شده و به سمت فساد و شر گراییده است. این کلمه کاربردی وسیع دارد؛ از توصیف صفات روحی و اخلاقی یک انسان شرور گرفته تا توصیف مال حرام، غذای فاسد و حتی عقاید و گفتار باطل و آسیبرسان.
در فرهنگ اسلامی و ادبیات فارسی، خبیث نقطه مقابل «طیب» است. همانطور که طیب به هر چیز پاکیزه، ملایم با طبع و آرامشبخش اطلاق میشود، خبیث نمایانگر آلودگی، انحراف و ماهیتی است که ذات پاک انسانها از آن دوری میجوید و در ادبیات همواره به عنوان پدیدهای ریشهکنشدنی توصیف میشود.