معنی
ذریه در اصل به معنای فرزندان خردسال و کوچک بوده است، اما در کاربرد عمومی و عرفی به کل نسل، تبار و دودمان یک فرد (کوچک و بزرگ) دلالت دارد.
یعنی چه
وقتی به ذریه کسی اشاره میشود، منظور تمام فرزندان، نوادگان، نبیرهها، ندیدهها و به طور کلی کل زنجیره نسلی است که از او به جا میماند.
مترادف
این کلمات بیشترین شباهت معنایی را با ذریه در زبان فارسی دارند.
ریشه
درباره ریشه عربی این واژه سه نظر وجود دارد: اول از «ذرء» به معنی آفرینش و خلق کردن؛ دوم از «ذرّ» به معنی پراکنده کردن و ریز بودن (اشاره به اجزای ریز اولیه نسل)؛ و سوم از «ذرو» به معنی پراکندن و باد دادن.
تلفظ
این واژه با ضمه روی حرف ذال، تشدید و کسره روی حرف راء، و تشدید و فتحه روی حرف یاء تلفظ میشود.
در جدول
در سوالات جدول کلماتی مانند نسل یا فرزندان، واژه ذریه یک پاسخ دقیق چهار حرفی است.
به انگلیسی
این لغات دقیقترین برگردانهای انگلیسی برای مفهوم ذریه و تبار هستند.
به عربی
از آنجا که خود واژه اساساً عربی است، در زبان مبدأ با همین صورت یا واژگان هممعنیِ مذکور به کار میرود.
به فارسی
معادلهای اصیل و رایج این واژه در زبان فارسی «فرزندان»، «تخم و ترکه» یا «پشت و دودمان» است.
در قرآن
این واژه کاربرد وسیعی در قرآن دارد؛ از جمله در آیه ۱۷۲ سوره اعراف (معروف به آیه ذر یا پیمان الست) و اصطلاح «ذریه طیبه» به معنای نسل پاک و شایسته در دعای حضرت زکریا (آیه ۳۸ آل عمران) که به استمرار تبار صالح اشاره میکند.
نماد چیست
در فرهنگ اسلامی و سامی، ذریه نماد استمرار حیات، برکت خانوادگی و جاودانگی انسان از طریق فرزندان صالح است و غالباً به شاخههای درختی تشبیه میشود که از یک ریشه واحد رشد کردهاند.
جمعبندی و توضیح کامل ذریه
واژه «ذریه» یک اصطلاح اصیل عربی است که وارد زبان فارسی شده و به طور کلی به معنای نسل، تبار، فرزندان و دودمان یک شخص یا یک قوم به کار میرود. اگرچه در ریشهشناسی اولیه آن به فرزندان خردسال اشاره شده، اما در عرف زبانی و ادبی، شامل تمامی اعقاب و نوادگان یک فرد در طول زمان میشود.
این کلمه در ادبیات دینی و قرآن کریم جایگاه ویژهای دارد و ۳۲ بار به صورت مفرد و جمع استفاده شده است. مفاهیمی چون «آیه ذر» و «ذریه طیبه» نشاندهنده نگرش عمیق به این واژه به عنوان نمادی از بقای نام، اصالت خانوادگی و استمرار نسلهای پاک و صالح در زمین است.
از نظر ساختاری، این واژه چهار حرفی در زبان فارسی مترادفات فراوانی همچون اولاد، سلاله، احفاد و دودمان دارد و ارتباط معنایی آن با ریشه «ذر» به ایده تکثیر، پراکندگی و گسترش یافتن انسانها از یک منشأ واحد اشاره دارد.