معنی
«هذا» در زبان عربی اسم اشاره است و برای اشاره به شخص، شیء یا مفهومی مفرد و مذکر که در فاصله نزدیک قرار دارد استفاده میشود. در زبان فارسی دقیقاً معادل واژه «این» است.
یعنی چه
این کلمه زمانی به کار میرود که سخنگو بخواهد توجه مخاطب را به چیزی یا کسی که نزدیک اوست و از نظر دستوری جنسیت مذکر دارد، جلب کند.
مترادف
در زبان فارسی واژههای «این» و «همین» بهترین مترادفهای این کلمه هستند.
متضاد
متضاد اصلی این واژه در زبان عربی «ذلک» به معنای «آن» است که برای اشاره به دور به کار میرود.
هم خانواده
این واژه از خانواده اسامی اشاره در عربی است. همچنین ترکیب «معهذا» (با وجود این) در زبان فارسی کاربرد فراوانی دارد.
ریشه
این واژه ریشه سه حرفی فعلمحور ندارد و یک اسم اشاره بنیادی است. در تحلیلهای زبانی، این کلمه مرکب از «هاء» تنبیه (برای جلب توجه) و «ذا» (اسم اشاره اصلی) ساخته شده است.
جمله سازی
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه «هذا» با کشش آوایی بر روی حرف هاء است، به طوری که هاء مانند «ها» خوانده میشود (هٰذَا).
به عربی
این واژه اصالتاً عربی است و خود به عنوان ساختار پایه اشاره در این زبان شناخته میشود.
به فارسی
برگردان دقیق و مستقیم واژه «هذا» به زبان فارسی، واژه اشاره «این» است.
در قرآن
این واژه به دفعات زیاد در قرآن کریم برای اشاره به امور نزدیک یا عینی به کار رفته است؛ مانند آیه «وَهَٰذَا كِتَابٌ أَنزَلْنَاهُ مُبَارَكٌ». در بلاغت قرآنی، «هذا» نماد حضور، نزدیکی و اهمیت امر موجود است.
جمعبندی و توضیح کامل هذا
واژه «هذا» یکی از کلیدیترین و پرکاربردترین اسامی اشاره در زبان عربی است که برای اشاره به مفرد مذکر نزدیک استفاده میشود. این کلمه ریشه فعلی مشتقشده ندارد، بلکه از ترکیب «هاء» تنبیه و «ذا» تشکیل شده است. در زبان فارسی، این واژه به صورت مستقیم به «این» ترجمه میشود و ترکیبهای معروفی مانند «معهذا» (با وجود این) نیز از آن وارد ادبیات فارسی شده است.
در متون دینی و به ویژه قرآن کریم، این واژه صدها بار به کار رفته و ابزاری برای جلب توجه مخاطب به حقایق ملموس، حاضر و عینی (مانند قرآن، احکام یا نشانههای الهی) است. در ساختار جدول و لغتنامه، این کلمه دقیقاً سه حرف دارد و متضاد اصلی آن واژه «ذلک» به معنای «آن» است.