معنی
رختخواب در زبان فارسی به مجموعهای از وسایل گستردنی و رواندازها گفته میشود که بستر خواب را تشکیل میدهند. این واژه در گذشته گاهی به لباس یا جامهای که هنگام خواب میپوشیدند نیز اطلاق میشده است.
یعنی چه
این کلمه کنایه از فراهم کردن شرایط و اسباب فیزیکی برای آرامش، دراز کشیدن و رفتن به حالت خواب است.
مترادف
واژههایی مانند بستر و فراش نزدیکترین برابرهای معنایی رختخواب در متون کهن و معاصر هستند.
ریشه
این واژه از دو جزء مستقل ساخته شده است؛ «رخت» که به معنی لباس، اثاثیه یا کالا است و «خواب» که حالت استراحت را نشان میدهد. در مجموع یعنی اسباب و کالای مخصوص خوابیدن.
جمله سازی
در جدول
اگر در جدول با سوالی مثل «جای خواب» یا «بستر و جامه خواب» با ۷ حرف مواجه شدید، پاسخ اصلی رختخواب است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی بسته به اینکه منظور خود مکان خواب باشد یا وسایل پارچهای آن، از کلمات متفاوتی استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی واژه فِراش تطابق معنایی بسیار بالایی با رختخواب دارد و در قرآن کریم نیز به کار رفته است.
به ترکی
در ترکی استانبولی واژه Yatak کاربرد عمومی برای تمام مفاهیم مربوط به محل و وسایل خواب دارد.
نماد چیست
رختخواب در فرهنگ و ادبیات نمادی چندوجهی دارد؛ از یک سو مظهر تجدید قوا، خلوت و آرامش خانوادگی است و از سوی دیگر در ادبیات عرفانی گاهی نماد تنآسایی و غفلت از سیر و سلوک به شمار میرود. همچنین تعابیری مثل «در رختخواب افتادن» کنایه از بیماری ممتد است.
جمعبندی و توضیح کامل رختخواب
واژه «رختخواب» یکی از اصطلاحات اصیل و مرکب زبان فارسی است که از ترکیب دو کلمه «رخت» (به معنای اسباب و جامه) و «خواب» پدید آمده است. این کلمه به طور دقیق به مجموعه وسایلی نظیر تشک، بالش، پتو و لحاف اشاره دارد که بستر لازم را برای استراحت و خوابیدن انسان فراهم میکنند. در فرهنگ سنتی ایران، رختخوابها معمولاً روزها جمعآوری شده و شبها پهن میشدند که این امر نشاندهنده پویایی فضای خانه است.
این واژه علاوه بر کاربرد روزمره و مادی خود، جایگاه ویژهای در ادبیات، فرهنگ عامه و تعبیر خواب دارد. رختخواب در ادبیات منظوم و منثور ما میتواند نمادی از آرامش و پناهگاه فردی باشد یا در وجهی دیگر، نشانهای از سستی، بیماری و حتی خواب ابدی (مرگ) تلقی شود. در متون دینی و قرآنی نیز مفاهیم معادل آن مانند «فراش» و «مضاجع» برای توصیف بسترهای زمینی، بهشتی یا جایگاه عبادت شبانه به کار رفتهاند.