معنی
خسران در لغت به معنای از دست دادن اصل سرمایه (اعم از مادی یا معنوی) است. در کاربرد دینی و قرآنی، این واژه بیشتر به زیانِ وجودی، اخروی، گمراهی و تباهی نفس اشاره دارد.
یعنی چه
وقتی میگویند کسی دچار خسران شده، یعنی نه تنها سودی به دست نیاورده، بلکه اصل دارایی، عمر یا ایمان خود را نیز از دست داده و دچار ورشکستگی شده است.
مترادف
واژههای فوق در متون مختلف به عنوان هممعنی یا نزدیک به معنای خسران استفاده میشوند.
متضاد
این کلمات نشاندهندهٔ به دست آوردن فایده، رستگاری و کامیابی هستند که در نقطهٔ مقابل خسران قرار دارند.
تلفظ
این واژه با ضمهٔ حرف اول (خ) و سکون حرف دوم (س) تلفظ میشود.
در جدول
کلمهٔ خسران دقیقاً ۵ حرف دارد و در جدولهای متقاطع به عنوان معادل زیان یا آسیب بزرگ کاربرد دارد.
به انگلیسی
بسته به متن، کلمه Loss برای ابعاد مادی و Perdition برای ابعاد معنوی و اخروی بهترین معادلها هستند.
به عربی
واژه خسران خود ریشهٔ عربی دارد (از ثلاثی مجرد خ س ر) و در این زبان به همین صورت یا به شکل خسر و خسارت به کار میرود.
به فارسی
در زبان فارسی اصیل میتوان از ترکیبهایی چون زیانمندی یا واژههایی مثل کاستی و تباهی به عنوان معادلهای دقیق آن استفاده کرد.
نماد چیست
در ادبیات عرفانی و فرهنگ اسلامی، خسران نماد باختن سرمایهٔ بیبازگشت عمر است؛ مانند یخفروشی که سرمایهاش با گذشت زمان ذوب میشود و چیزی در قبال آن به دست نمیآورد. این مفهوم نشاندهندهٔ سقوط از مسیر هدایت و تهیدست ماندن در پایان زندگی است.
جمعبندی و توضیح کامل خسران
واژهٔ «خسران» ریشهای عربی دارد و از واژههای پرکاربرد در فرهنگ، ادبیات و متون دینی ماست. این کلمه فراتر از یک ضرر مالی ساده، به معنای از دست رفتن اصل و ریشهٔ سرمایه است. در دیدگاه قرآنی و اخلاقی، خسران به باختن ابدی و حقیقی انسان در مسیر زندگی اشاره دارد؛ جایی که فرد سرمایهٔ ارزشمند عمر و استعدادهای وجودی خود را بدون کسب ایمان و عمل صالح تباه میکند.
تعبیر مشهور «الخُسران المبین» در قرآن کریم، به خوبی عمق این مفهوم را نشان میدهد که همان زیان آشکار و ورشکستگی مطلق در هر دو جهان است. در ادبیات فارسی نیز شاعران و عارفان همواره انسانِ غافل را به یخفروشی تشبیه کردهاند که در بازار دنیا، هر لحظه از حجم داراییاش کاسته میشود و اگر آگاهی حاصل نکند، پایان کارش چیزی جز خسران نخواهد بود.