معنی
تغابن در لغت به معنای مغبون کردن یکدیگر و آشکار شدن زیان در معامله است. در فرهنگ اسلامی، این واژه یادآور روز قیامت (یوم التغابن) است؛ روزی که سود و زیان واقعی انسانها مشخص میشود و نام سوره ۶۴ قرآن نیز میباشد.
یعنی چه
عبارت یعنی چه برای تغابن به این مفهوم اشاره دارد که طرفین یک معامله یا رابطه هر دو دچار زیان و فریب شدهاند و در نهایت دچار افسوس و بیداری پس از غفلت میشوند.
مترادف
واژههای هممعنی تغابن بیشتر بر مفاهیمی چون زیاندیدگی، حسرت ناشی از فریب و کلاه رفتن سرِ طرفین معامله دلالت دارند.
ریشه
این واژه از ریشه ثلاثی مجرد «غ ب ن» ساخته شده که به معنی گول زدن و فریب در خرید و فروش است. ورود آن به باب تفاعل معنای دوطرفه و متقابل به آن بخشیده است.
در جدول
در جدولهای متقاطع، کلمه تغابن به عنوان پاسخ برای طراحانی است که به دنبال واژهای ۵ حرفی با معنای نام سورهای از قرآن یا زیان متقابل هستند.
به انگلیسی
در متون و ترجمههای انگلیسی، به ویژه در ترجمه آیات قرآن، این واژه معمولاً به خسارت یا فریب متقابل تعبیر میشود.
به عربی
از آنجا که واژه اصالتاً عربی است، در زبان مبدأ نیز دقیقاً به همین صورت با تعریف فریب یا زیان متقابل در معامله استفاده میشود.
به ترکی
در زبان ترکی برای انتقال معنای تغابن از اصطلاحاتی استفاده میشود که نشاندهنده زیان یا پشیمانی دوطرفه است.
به فارسی
معادلهای فارسی روان برای این کلمه شامل مغبونسازی متقابل، افسوس خوردن بر سرمایه از دست رفته و آشکار شدن زیان واقعی است.
نماد چیست
تغابن در فرهنگ عرفانی و اسلامی نماد بیدار شدن ناگهانی انسان و مواجهه با حقیقتِ از دست رفتن سرمایه عمر است؛ مانند تاجر مغبونی که در پایان بازار میفهمد کالای ارزشمندش را با هیچ معاوضه کرده است.
جمعبندی و توضیح کامل تغابن
واژه تغابن ریشه در فرهنگ غنی اسلامی و قرآنی دارد و اساساً به معنای فریب خوردن یا زیان دیدن متقابل در معامله است. این کلمه نام شصت و چهارمین سوره قرآن کریم بوده و اصطلاح «یوم التغابن» به عنوان یکی از نامهای روز قیامت شناخته میشود. در این روز، لایههای ظاهری زندگی دنیوی کنار رفته و سود و زیان واقعی اعمال و عمر انسانها برای همگان آشکار میگردد.
در ادبیات عرفانی و اخلاقی، تغابن فراتر از یک واژه فقهی یا معاملاتی، به عنوان نمادی از حسرت عمیق و بیداری پس از غفلت طولانی تلقی میشود. این مفهوم به انسان هشدار میدهد تا سرمایه بیبدیل عمر خود را در معاملهای زیانبار با جلوههای ناپایدار دنیا از دست ندهد و پیش از فرارسیدن روز حساب، به ارزیابی حقیقتِ سود و زیان خود بپردازد.