یعنی چه
واژه «بی نطفه» در لغت به معنای نداشتن نطفه یا فاقد سلول جنسی و بارورکننده است. در اصطلاح زیستشناسی و عرفی، بیشتر به تخممرغ یا تخمی اطلاق میشود که سلول نر در آن وجود ندارد و تبدیل به جوجه نمیشود. در کاربرد عامیانه و مجازی نیز به معنای عقیم، سترون، بینتیجه یا گاهی بیاصل و بیریشه به کار میرود.
تلفظ
تلفظ این عبارت ترکیبی به صورت «بی» (با یای مجهول یا بلند) و «نُطفه» (با ضمه روی حرف نون و سکون طاء) است که در مجموع به صورت صفت مرکب خوانده میشود.
در جدول
پاسخ دقیق برای پرسش «بی نطفه» در جدول خود واژه «بی نطفه» با ۶ حرف است. از کلمات مشابه و هممعنی در حل جدول میتوان به عقیم، سترون، نازا و ابتر اشاره کرد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای تخم مرغ یا تخمکی که بارور نشده از واژه Unfertilized استفاده میشود و برای موجودات نابارور و عقیم کلمات Sterile یا Infertile به کار میروند.
به عربی
در زبان عربی برای رساندن مفهوم بینطفه بودن در پرندگان و تخمها از عبارت «بَیْضَة غَیْر مُلَقَّحَة» (تخم لقاحنیافته) و برای جانداران از واژه «عقیم» استفاده میشود.
به ترکی
در زبان ترکی استانبولی برای تخم یا موجود بدون نطفه از واژه Dölsüz و برای جانداران عقیم و نابارور از کلمه Kısır استفاده میکنند.
به فارسی
برابرهای فارسی اصیل و واژگان مترادف این ترکیب شامل سترون، نازا، بیبار، بیثمر، نابارور و در لایه معنایی مجازی شامل بیاصل و بیریشه است. متضادهای آن نیز بارور، نطفهدار، زایا و مثمر هستند.
در قرآن
ترکیب «بی نطفه» در متن قرآن کریم وجود ندارد. با این حال، کلمه پایه آن یعنی «نُطْفَة» ۱۲ مرتبه (مانند آیه ۵ سوره حج و آیه ۲ سوره انسان) به عنوان قطره آب و منشأ آفرینش انسان ذکر شده است. همچنین قرآن برای مفهوم عقیم از واژههای «عَقِیم» و «عَاقِر» استفاده کرده است.
نماد چیست
در فرهنگ و ادبیات، این عبارت نمادگرایی رسمی ندارد اما به صورت استعاری نمادِ تلاشهای بینتیجه، کارهای ابتر و بدون سرانجام، خشکی، فقدان توان آفرینش و پدیدههای عقیم مانده است.
جمعبندی و توضیح کامل بی نطفه
عبارت «بی نطفه» یک صفت مرکب پیشوندی در زبان فارسی است که از پیشوند نفی «بی» و واژه عربی «نطفه» (از ریشه نطف به معنی چکیدن آب کم) تشکیل شده است. این کلمه در درجه اول کاربردی زیستشناسی دارد و به تخمهایی (مانند تخممرغ) اشاره میکند که به دلیل عدم لقاح با سلول نر، پتانسیل تبدیل شدن به جوجه یا موجود زنده را ندارند.
در مراتب بعدی و لایههای معنایی گستردهتر، این واژه وارد ادبیات کنایی و استعاری شده است تا مفهوم عقیم بودن، ناباروری و سترون بودن را در جانداران یا حتی در پدیدههای فکری و اجتماعی (به معنی کار بینتیجه و ابتر) توصیف کند. گاهی نیز در متون قدیمی یا عامیانه به صورت مجازی به معنای بیاصل و نسب بودن به کار رفته است.
در قاموسهای دینی و قرآنی، اگرچه خود این ترکیب منفی به چشم نمیخورد، اما اصل واژه نطفه به عنوان نمادی از آغاز خلقت انسان اهمیت بالایی دارد. در نهایت، معادلهای خارجی این کلمه در زبانهای انگلیسی، عربی و ترکی به خوبی مرز میان معنای زیستی (تخم لقاحنیافته) و معنای پزشکی (موجود عقیم) را تفکیک میکنند.