معنی
«شرح» در لغت به معنای گشودن، وسعت دادن و باز کردن است و در اصطلاح به نوشته یا گفتاری گفته میشود که برای توضیح، تفسیر و روشن کردن یک متن یا مطلب پیچیده نگاشته میشود.
یعنی چه
وقتی سخن از شرح یک مسئله میشود، یعنی جزئیات و زوایای پنهان آن بازنمایی و آشکار شده است تا درک آن برای مخاطب آسانتر شود.
مترادف
این واژهها در زبان فارسی بیشترین شباهت معنایی را با شرح دارند و برای گسترش مفاهیم به کار میروند.
هم خانواده
این کلمات همگی از ریشه عربی «ش ر ح» مشتق شدهاند که معنای اصلی آن گشودن و آشکار کردن است.
جمله سازی
تلفظ
واژه شرح یکسیلابی است که با فتح شین (شَ) و سکون راء و حاء تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع، کلماتی مانند بسط، بیان یا تفسیر به عنوان راهنما آمده و پاسخ آن میتواند «شرح» باشد.
به انگلیسی
بسته به متن، واژههای فوق دقیقترین معادلهای انگلیسی برای این کلمه هستند.
به عربی
واژه شرح اصالتاً عربی است و در این زبان نیز به همین صورت و معنا کاربرد دارد.
به فارسی
اگرچه شرح در زبان فارسی کاملاً جا افتاده است، اما واژههایی مانند واگویی، بازنمود، روشنسازی و گزارش مفصل میتوانند جایگزینهای مناسبی برای آن باشند.
جمعبندی و توضیح کامل شرح
واژه «شرح» ریشه در زبان عربی دارد و معنای نخستین و لغوی آن پهن کردن، بریدن و گشودن است. این کلمه در سیر تطور معنایی خود، مجازاً برای گشودن گرههای ذهنی، باز کردن مفاهیم پیچیده و آشکار ساختن ابهامات یک متن یا سخن به کار گرفته شد. در زبان فارسی، شرح به عنوان یک صنف نگارشی نیز شناخته میشود که در آن نویسنده به باز کردن و تفسیر کتابهای دشوار پیشین میپردازد.
این واژه در فرهنگ اسلامی و قرآنی جایگاه ویژهای دارد؛ به طوری که مفهوم «شرح صدر» به معنای سعهٔ صدر، گشادگی دل و ظرفیت بالای روحی برای پذیرش حقایق و تحمل سختیهاست. به همین دلیل در ادبیات عرفانی نیز شرح نمادی از نورانیت، فهم عمیق و رهایی از تنگناهای جهل و ابهام به شمار میرود.