یعنی چه
عبارت «متزلزل شد» به معنای از دست رفتن ثبات، پایداری و اطمینان در یک امر است. این واژه هم در ابعاد مادی (مانند لرزیدن بنا یا زمین) و هم در ابعاد معنوی و روانی (مانند سست شدن ایمان، عقیده یا پایههای یک حکومت) به کار میرود و نشاندهنده ورود به وضعیت بحران و ناپایداری است.
تلفظ
این عبارت از ترکیب اسم فاعل عربی «مُتَزَلْزِل» (بر وزن مُتَفَعْلِل) و فعل ماضي «شد» در زبان فارسی ساخته شده است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، عبارت «متزلزل شد» به عنوان یک پاسخ ۸ حرفی برای راهنماهایی همچون «بیثبات گردید»، «لرزان گشت» یا «سست شد» کاربرد دارد.
به انگلیسی
برای انتقال مفهوم متزلزل شد در زبان انگلیسی، بسته به متن میتوان از افعالی مانند to waver یا عباراتی نظیر became unstable و became precarious استفاده کرد.
به عربی
فعل ماضی «تَزَلْزَلَ» در زبان عربی دقیقترین معادل برای این عبارت است که از ریشه رباعی مجرد «زلزل» در باب تفعل ساخته شده است.
به فارسی
معادلهای اصیل و روان فارسی این عبارت شامل «لرزان شد»، «سست گردید»، «نااستوار گشت» و «از پا افتاد» است که جایگزینهای مناسبی برای این ترکیب عربی-فارسی هستند.
در قرآن
عین عبارت «متزلزل شد» در قرآن نیست، اما ریشه چهار حرفی آن (زلزل) بارها به کار رفته است؛ از جمله در آیه ۱ سوره زلزال «إِذَا زُلْزِلَتِ الْأَرْضُ زِلْزَالَهَا» (هنگامی که زمین به لرزش شدید خود لرزانده شود) و آیه ۱۱ سوره احزاب «وَزُلْزِلُوا زِلْزَالًا شَدِيدًا» که به اضطراب و تکانهای سخت روحی مؤمنان در آزمایشهای الهی اشاره دارد.
نماد چیست
در فرهنگ و ادبیات فارسی، متزلزل شدن نماد و مظهر «بنیان سست»، «خانه روی آب» یا «بید در برابر باد» است. این تعابیر کنایه از عدم امنیت، بیپناهی، فقدان ریشه مستحکم و آستانه فروپاشی درونی یا ساختاری است.
جمعبندی و توضیح کامل متزلزل شد
عبارت «متزلزل شد» ترکیبی فعلی است که از ورود اسم فاعل عربی «مُتَزَلْزِل» به زبان فارسی و تلفیق آن با فعل معین «شد» پدید آمده است. ریشه اصلی این واژه به تکانها و لرزشهای شدید (زلزله) بازمیگردد. زمانی که این واژه در خصوص یک شیء، جایگاه یا باور به کار میرود، بیانگر خروج آن از حالت تعادل، پایداری و استحکام و متمایل شدن به سمت سقوط یا تغییر است.
در کاربردهای مجازی و روزمره، این واژه بیشتر برای توصیف وضعیتهای بحرانی روحی، اقتصادی یا سیاسی استفاده میشود؛ برای مثال وقتی گفته میشود «ایمان او متزلزل شد» یا «پایههای حکومت متزلزل شد»، منظور سست شدن باورها یا رو به افول رفتن قدرت و ثبات آن ساختار است که مفهوم تردید و ناامنی را در خود دارد.