معنی
حذر در اصل به معنای هوشیاری، مراقبت و دوری گزیدن از هر آن چیزی است که ممکن است به انسان آسیب یا گزند برساند. این واژه مفهوم ترس آگاهانه همراه با تدبیر و آمادگی را در خود دارد.
یعنی چه
وقتی گفته میشود کسی حذر کرد، یعنی او با هوشیاری و عقلانیت از یک موقعیت خطرناک، گناه یا آسیب احتمالی فاصله گرفته و جانب احتیاط را رعایت کرده است.
مترادف
متضاد
ریشه
این واژه ریشه در زبان عربی دارد و از ماده «ح ذ ر» مشتق شده است که معنای اصلی آن هوشیار بودن در برابر خطر و آماده شدن برای مقابله با آن است.
تلفظ
این کلمه به فتح حرف اول (ح) و فتح حرف دوم (ذ) یعنی به صورت حَذَر (حَـ ذَ ر) تلفظ میشود.
به انگلیسی
به عربی
به فارسی
معادلهای دقیق فارسی آن واژههایی مانند پرهیز، دوری، خودداری و هوشیاری در برابر آسیب هستند.
جمعبندی و توضیح کامل حذر
واژه «حذر» یکی از اصطلاحات کلیدی و اخلاقی است که از زبان عربی به فارسی وارد شده و کاربرد گستردهای در ادبیات، عرفان و متون دینی دارد. این واژه فراتر از یک ترس ساده، نمایانگر بیداری عقل، دوراندیشی و مراقبت مداوم نفس در برابر فریبهای دنیا، گناهان و خطرات مادی و معنوی است.
در فرهنگ اسلامی و آیات قرآن کریم نیز این مفهوم به عنوان یک دستورالعمل عملی برای حفظ آمادگی نظامی و اجتماعی (مانند آیه خذوا حذرکم) و همچنین هوشیاری در برابر مکر دشمنان مطرح شده است. در حقیقت، حذر نقطهی مقابل غفلت و بیباکیِ بیجا (تهور) است و به انسان کمک میکند تا با تدبیر از آسیبها مصون بماند.