معنی
واژه دگردیس به عنوان صفت به معنی موجود یا پدیدهای است که شکل و ساختار اولیه آن به طور بنیادی تغییر کرده باشد. اسم مصدر این واژه (دگردیسی) در زیستشناسی به فرآیند تغییر شکل ناگهانی جانورانی مانند تبدیل کرم به پروانه اشاره دارد.
یعنی چه
عبارت دگردیس برای توصیف هر فرد، موجود یا مفهومی به کار میرود که یک تحول کامل، عمیق و مرحلهای را پشت سر گذاشته و از صورتی به صورت دیگر درآمده باشد.
مترادف
این واژهها همگی بر مفهوم تغییر حالت، مسخ و دگرگونی بنیادی ظاهر یا باطن دلالت دارند.
ریشه
این واژه یک صفت مرکب معاصر در زبان فارسی است که از دو بخش تشکیل شده: نخست «دگر» (مخفف دیگر، از ریشه پهلوی تکر به معنی متمایز) و دوم «دیس» (پسوند شباهت و شکل، از ریشه پارسی باستان دَیس به معنی ساختن و شکل دادن).
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه با فتح حروف دال و گاف، سکون راء و کسر دال دوم است که به صورت دَ رْ دِ ی س خوانده میشود.
در جدول
در بازیهای جدول کلمات، پاسخ واژه «دگردیس» دقیقاً ۶ حرف دارد. بر حسب طراح جدول، کلماتی نظیر مسخ یا دگرگونی نیز ممکن است مد نظر باشند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای حالت صفتی این مفهوم از واژه Metamorphic و برای واژه مصدر آن از Metamorphosis استفاده میشود.
به فارسی
واژه دگردیس خود یک واژه اصیل و ساختگی معاصر در زبان فارسی است که توسط فرهنگستان به عنوان معادل دقیق واژگان فرنگی جایگزین شده است.
نماد چیست
در فرهنگ و ادبیات، دگردیس و دگردیسی نماد تغییرات تکاملی عمیق و سیر و سلوک روح است. بارزترین نماد طبیعی آن پروانه است که از کرمی خزنده به موجودی زیبا و پروازکننده تبدیل میشود.
جمعبندی و توضیح کامل دگردیس
واژه «دگردیس» صفت مرکبی برخاسته از زبان فارسی معاصر است که دلالت بر تغییر شکل، تحول عمیق و دگرگونی بنیادی در ساختار یا ظاهر یک موجود دارد. این واژه که از ترکیب «دگر» (به معنی دیگر) و پسوند «دیس» (به معنی شکل و مظهر) پدید آمده، به زیبایی فرآیند گذار از یک حالت به حالتی کاملاً متمایز را توصیف میکند.
بیشترین کاربرد علمی این مفهوم در زیستشناسی و تحت عنوان «دگردیسی» دیده میشود که نمونه بارز آن تبدیل کرم به پروانه یا نوزاد قورباغه به جانور بالغ است. این پدیده طبیعی در دنیای ادبیات، فلسفه و عرفان نیز به عنوان نمادی قدرتمند برای تکامل روح، رشد درونی، فروریختن هویتی کهنه و تولد دوباره انسان به کار میرود.