یعنی چه
این عبارت بخشی از مصراع «گوهر شکر عطایت سفتن» است. واژه «سفتن» به معنای سوراخ کردن مروارید است و ترکیب آن در این مصراع کنایه از سخن سنجیده گفتن و سپاسگزاری کردن از بخشش و نعمتهای الهی است.
تلفظ
تلفظ صحیح این ترکیب به صورت [‘atāyat softan] است که از واژه عربی-فارسی «عطایت» و فعل کهن فارسی «سُفتن» تشکیل شده است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ این عبارت با توجه به تعداد حروف (۹ حرف) خودِ «عطایت سفتن» یا مفاهیم کنایی آن نظیر «شکرگزاری» است.
به انگلیسی
برای انتقال مفهوم کنایی آن از اصطلاحات مربوط به سپاسگزاری و در ترجمه وفادار به متن از تعابیر مروارید و شکر استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی مفهوم این کنایه ادبی با ترکیبهای فعلی و اسمی مرتبط با شکر نعمت و ثنای الهی بیان میشود.
به فارسی
معادلهای روان فارسی آن شامل سپاسگزاری کردن، حقشناسی، تقدیر کردن، ثنا گفتن و ستایش کردن بخشش و لطف معبود است.
در قرآن
این ترکیب یک آرایه ادبی فارسی است و در قرآن نیامده است؛ اما از نظر معنایی با مفهوم شکر نعمت در آیه «لَئِن شَکَرْتُمْ لَأَزِیدَنَّکُمْ» (اگر شکر کنید بر شما میافزایم) قرابت کامل دارد.
نماد چیست
در ادبیات سنتی، «دُر و گوهر سفتن» نماد خلق اثری گرانبها، سنجیده سخن گفتن یا ابراز کلامی بسیار لطیف و ارزشمند در پیشگاه مخاطب بزرگ است.
جمعبندی و توضیح کامل عطایت سفتن
عبارت «عطایت سفتن» به تنهایی یک واژه مستقل در لغتنامهها نیست، بلکه برآمده از یک ترکیب کنایی و اضافه تشبیهی در ادبیات فارسی است که نمونه بارز آن در بیت معروف سنایی غزنوی (مورد استفاده در کتاب فارسی سال هشتم) به صورت «حد من نیست ثنایت گفتن / گوهر شکر عطایت سفتن» دیده میشود.
واژه «سُفتن» در زبان پارسی میانه به معنای سوراخ کردن مروارید و مهره است. شاعر با ترکیب «گوهرِ شُکرِ عطایت سفتن»، سپاسگزاری را به مرواریدی تشبیه کرده که سوراخ کردن و به رشته کشیدن آن کنایه از آوردن سخنی بسیار نغز، سنجیده و بجا در راستای شکرگزاری و حقشناسی از نعمتها و بخششهای الهی است.