معنی
واژهٔ قتیل از ریشهٔ عربی قتل گرفته شده و در زبان فارسی به عنوان اسم مفعول یا صفت مشبهه در معنی مقتول به کار میرود. این کلمه برای اشاره به فردی که به دست دیگری یا در جنگ کشته شده باشد استفاده میشود.
یعنی چه
در عبارات لغوی، وقتی میگویند کسی قتیل شده، یعنی جان او سلب شده و مقتول گشته است. این واژه از نظر دستوری برای هر دو جنس مذكر و مؤنث به طور یکسان به کار میرود.
تلفظ
این واژه با فتح حرف اول (قَ) و سکون حروف بعدی به صورت قَتیل تلفظ میشود و تلفظ رسمی و معیاری آن همگام با ریشهٔ عربی آن است.
در جدول
در جدولهای متقاطع، در پاسخ به راهنمای «کشته یا مقتول» کلمهٔ ۴ حرفی «قتیل» به کار میرود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی متناسب با لحن متن و نوع کشته شدن، از واژههای فوق استفاده میشود.
به عربی
در عربی معیار، واژه قتیل خود کاربرد فراوان دارد و هممعنی المقتول است.
به فارسی
معادلهای اصیل و رایج این واژه در زبان فارسی کلماتی نظیر کشته، جانباخته و مقتول هستند که در گفتگوها و متون رسمی به کار میروند.
در قرآن
خودِ کلمه «قتیل» به صورت مفرد در قرآن نیامده است، اما شکل جمع آن یعنی «الْقَتْلَى» (کشتهشدگان) در آیه ۱۷۸ سوره بقره در بحث حکم قصاص به کار رفته است. همچنین ریشههای دیگر آن مانند قتل و قاتلوا فراوان در قرآن یافت میشود.
نماد چیست
در فرهنگ دینی و شیعی، این کلمه نماد مظلومیت جاویدان و شهادت است. این واژه به عنوان لقب خاص امام حسین (ع) در عبارت معروف «قتیل العبرات» به معنی کشتهٔ اشکها (مظلومی که یادش گریهآور است) جایگاه نمادین ویژهای دارد.
جمعبندی و توضیح کامل قتیل
واژهٔ قتیل یک وامواژهٔ عربی در زبان فارسی است که از ریشهٔ «ق-ت-ل» مشتق شده و به معنای کشته، مقتول و کسی است که جانش گرفته شده است. این واژه ساختاری صفت مفعولی دارد و در ادبیات فارسی و عربی به طور مشترک برای هر دو جنس مذکر و مونث به کار میرود. مترادفهای برجستهٔ آن مقتول، شهید و جانباخته هستند.
گرچه خود واژه به صورت مفرد در متن قرآن ذکر نشده، اما شکل جمع آن یعنی «القتلی» در موضوع قصاص به چشم میخورد. علاوه بر کاربرد عمومی، این کلمه در فرهنگ مذهبی و شیعی بار عاطفی و حماسی بالایی دارد و به ویژه در ترکیب «قتیل العبرات» به عنوان نمادی از مظلومیت بیپایان و شهادت شناخته میشود.