یعنی چه
«ساز دهانگشاد» یک اصطلاح توصیفی است که به سازهای بادی، بهویژه سازهای برنجی که در انتهای خود دهانهای گشاد، باز و قیفیشکل (bell) دارند، اطلاق میشود. نمونههای بارز این نوع سازها در زبان فارسی شامل شیپور، بوق، کرنا، نفیر و سرنا است.
تلفظ
تلفظ صحیح این عبارت در زبان فارسی بهصورت «سازِ دَهان گُشاد» (Sāz-e dahān goshād) است.
در جدول
در حل جدول کلمات متقاطع، پاسخ مستقیم برای این عبارت خودِ «ساز دهان گشاد» با ۱۱ حرف است. با این حال، اگر این عبارت بهعنوان راهنمای جدول مطرح شود، پاسخهای رایج آن شیپور، کرنا، نفیر یا بوق خواهند بود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی این سازها عموماً در دسته سازهای برنجی با دهانه باز (Wide-bell brass instrument) قرار میگیرند و معادلهای شناختهشدهٔ آن Trumpet و Bugle هستند.
به عربی
در زبان عربی از کلماتی مانند بوق و نفیر برای اشاره به این سازها استفاده میشود. همچنین در متون دینی و قرآنی، معادل معنایی آن با واژه «صُور» (مانند صور اسرافیل) شناخته میشود.
به ترکی
در ترکی استانبولی برای این نوع سازهای دهانگشاد بیشتر از کلمه borazan استفاده میشود که عمدتاً به معنای شیپور یا بوق نظامی است. عبارت توصیفی geniş ağızlı üflemeli çalgı نیز کاربرد دارد.
به فارسی
این عبارت خود یک ترکیب توصیفی اصیل در زبان فارسی است که از واژههای «ساز» + «دهان» + «گشاد» تشکیل شده است. واژههای مترادف و معادل آن در ادبیات و فرهنگ فارسی شامل شیپور، کرنا، بوق و نفیر است.
نماد چیست
این نوع سازها در فرهنگهای مختلف نماد اعلام و خبررسانی عمومی، هشدار، بیدارباش نظامی و آغاز یا پایان جنگ و صلح هستند. در فرهنگ مذهبی و اسلامی، دمیدن در شیپور یا «صور» نماد رستاخیز و پایان جهان (صور اسرافیل) محسوب میشود.
جمعبندی و توضیح کامل ساز دهان گشاد
«ساز دهان گشاد» یک ترکیب توصیفی در زبان فارسی است که برای اشاره به سازهای بادی، بهخصوص سازهای برنجی که دارای دهانهای باز و قیفیشکل (مخروطی) هستند، به کار میرود. این اصطلاح بیشتر به سازهایی مانند شیپور، بوق و کرنا اشاره دارد که از گذشتههای دور کاربردهای گستردهای در موسیقی، ارتباطات و نظام داشتهاند.
از نظر فرهنگی و نمادین، سازهای دهانگشاد همواره نقشی کلیدی در اعلام خبرهای مهم، هشدار، آغاز جنگها یا مراسم آیینی ایفا کردهاند. در متون دینی و اسلامی نیز، مفهوم این ساز با واژه «صور» پیوند خورده است که یادآور دمیده شدن در شیپور توسط فرشته اسرافیل برای بیداری مردگان و اعلام روز رستاخیز است.