یعنی چه
واژه القاطعه اسم فاعل مؤنث از ریشه «ق ط ع» است که در معنای لغوی به هر چیز برنده، جداکننده و فصلکننده اشاره دارد. این کلمه در اصطلاحات علمی و آناتومی به معنای دندان پیشین (incisor) به کار میرود و در مفاهیم مجازی و بلاغی، صفت برای حجت، دلیل، حکم یا تصمیم قطعی، قاطع و غیرقابلانکار است.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه با پساوند عربی به صورت «اَلْقاطِعَة» (al-qāṭiʿah) است که در زبان فارسی معمولاً به صورت «القاطِعه» خوانده و نوشته میشود.
در جدول
در حل جدول، کلمه القاطعه به عنوان پاسخ برای راهنماهایی چون «برنده و قطعکننده»، «دلیل و حجت قطعی» یا «دندان پیشین در اصطلاح عربی» کاربرد دارد و کلمهای ۷ حرفی است.
به عربی
در زبان عربی، القاطعة مؤنثِ «القاطع» و از ریشه ثلاثی «قطع» است. این واژه به عنوان صفت برای امور حتمی و تصمیمات نهایی به کار میرود که نزدیکترین معادل مفهومی آن «حاسمة» است.
به فارسی
برگردانهای دقیق فارسی این واژه شامل کلماتی مانند بُرنده، صریح، حتمی، جازم، تعیینکننده و جداکننده است که بسته به متن، در معانی مادی (مانند ابزار برش) یا معانی معنوی (مانند حکم قطعی) استفاده میشود.
در قرآن
خود کلمه با حرف تعریف به صورت «القاطعه» در قرآن نیامده است، اما شکل نکره و مؤنث آن یعنی «قَاطِعَةً» یکبار در آیه ۳۲ سوره نمل از زبان ملکه سبا (بلقیس) آمده است: «مَا كُنْتُ قَاطِعَةً أَمْرًا حَتَّىٰ تَشْهَدُونِ» که به معنای فیصله ندادن و قاطعانه تصمیم نگرفتن بدون حضور بزرگان است. همچنین ریشه آن (ق ط ع) در مفاهیمی چون قطع رحم و حروف مقطعه کاربرد فراوان دارد.
نماد چیست
در متون کلامی، فلسفی و منطقی، اصطلاح «البراهين القاطعة» نماد حقیقت مطلق و دلیل غیرقابلانکار است. در ادبیات سنتی و بلاغت نیز این کلمه نمادی برای شمشیر تیز، برندگی ابزار، صراحت لهجه و پایان دادن به هرگونه شک، تردید و لرزش در تصمیمگیری محسوب میشود.
جمعبندی و توضیح کامل القاطعه
واژه «القاطعه» یک اصطلاح اصیل عربی از ریشه «ق ط ع» است که به طور کلی مفهوم بریدن، جدا کردن و فصل خصومت یا تردید را میرساند. این کلمه در ساختار زبانی خود اسم فاعل مؤنث است و هم در کاربردهای مادی مانند ابزار برنده و دندانهای پیشین دندانپزشکی (incisor) کاربرد دارد و هم در مفاهیم اعتباری و عقلانی به معنای دلیل محکم، حجت بالغه و تصمیم صریح و بیچونوچرا به کار میرود.
در فرهنگ اسلامی و قرآنی، اگرچه این لفظ با حرف تعریف «الـ» عیناً ذکر نشده، اما ساختار تنویندار آن (قاطعة) در آیه ۳۲ سوره نمل به زیبایی مفهومِ فیصله دادن به یک امر و تصمیمگیری نهایی را به تصویر کشیده است. این واژه در زبان فارسی بیشتر در متون کهن، فقهی، فلسفی و ادبی به عنوان صفت برای براهین، احکام و شمشیرها استفاده شده و نمادی از صراحت، حتمیت و حقیقت غیرقابلتغییر است.