یعنی چه
در باورهای دینی، قیامت به روزی گفته میشود که تمام انسانها پس از مرگ دوباره زنده میشوند تا به پاداش یا کیفر اعمال خود برسند. این واژه در ادبیات عامیانه و مجاز به معنای برپا شدن بلوا، فاجعه یا وضعیتی بسیار شلوغ و پرهیاهو نیز به کار میرود.
مترادف
واژههایی مانند رستاخیز و معاد جنبه اصطلاحی و دینی این کلمه را پوشش میدهند، در حالی که در سیاق ادبی و عامیانه، کلماتی مثل بلوا و آشوب نیز میتوانند هممعنی آن باشند.
متضاد
از نظر مفهوم اصطلاحی و دینی، «دنیا» و «حیات مادی» متضاد قیامت (آخرت) هستند. اما از نظر ریشه لغوی (برخاستن)، واژههایی مانند قعود و جلوس به معنی نشستن، متضاد آن به شمار میروند.
هم خانواده
این واژهها همگی از ریشه سه حرفی عربی «ق-و-م» مشتق شدهاند و مفاهیمی چون ایستادن، برپا شدن و استواری را در خود دارند.
ریشه
واژه قیامت اسم مصدر از ریشه عربی «ق و م» (قامَ / یَقُومُ) به معنای ایستادن، برپا شدن و بلند شدن است که از طریق متون دینی و قرآنی وارد زبان فارسی شده است.
جمله سازی
تلفظ
این واژه در زبان فارسی با کسر قاف، یاء مفتوح و کشیده، میم مفتوح و تاء ساکن تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلمات، عبارتهایی چون «روز رستاخیز»، «روز شمار» یا «هنگامه و غوغا» به واژه ۵ حرفی قیامت اشاره دارند.
به انگلیسی
برای مفاهیم الهیاتی و دینی از Resurrection و Judgment Day و برای تعابیر عامیانهتر مرتبط با پایان دنیا از Doomsday استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی و قرآن کریم، از واژه القیامة ۷۰ بار یاد شده و در کنار آن واژههای همارزی چون البعث و الحشر نیز کاربرد فراوان دارند.
به ترکی
در ترکی استانبولی واژه Kıyamet عینا با همان کاربرد معنایی استفاده میشود و کلمه Diriliş اصطلاح اصیل ترکی برای مفهوم زنده شدن است.
جمعبندی و توضیح کامل قیامت
واژه قیامت در اصل ریشه در زبان عربی دارد و از مصدر «قوم» به معنای برخاستن و برپا شدن گرفته شده است. این کلمه در فرهنگ اسلامی و قرآنی (که ۷۰ بار در قرآن تکرار شده) به روز رستاخیز، بیداری مردگان با دمیده شدن در صور اسرافیل، و دادگاه عدل الهی اشاره دارد که در آن به حساب تمام انسانها رسیدگی میشود.
در سیر تحول زبان فارسی، این واژه علاوه بر بار معنایی دینی و کلامی، وارد پهنه ادبیات و زبان عامیانه نیز شده است. ایرانیان از کلمه قیامت به صورت مجازی برای توصیف هرگونه شلوغی مفرط، بلوا، آشوب، فاجعه یا حتی در مقام اغراق برای زیبایی شگفتانگیز و هنرمندی تام (مانند عبارت «قیامت کرد») استفاده میکنند.