یعنی چه
«گرد انگیختن» در معنای حقیقی یعنی بهسبب تاختوتاز اسبها، حرکت لشکر یا دویدن تند، گرد و خاک را در هوا بلند کردن. در معنای مجازی و کنایی نیز به معنی جنگ و غوغا بهپا کردن، شورش کردن، شتاب کردن و دمار از روزگار کسی برآوردن در ادبیات حماسی به کار میرود.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه مرکب بهصورت «گَرد اَنگیختَن» است که از دو جزء واژهای مصدری تشکیل شده است.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلمات، پاسخ این عبارت با توجه به تعداد حروف خواسته شده معمولاً خودِ «گرد انگیختن» (۱۰ حرف) یا «گرد برانگیختن» است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای بیان معنای حقیقی از عباراتی نظیر To stir up dust استفاده میشود و برای انتقال مفهوم کنایی و مجازی آن، اصطلاح To stir up trouble مناسب است.
به عربی
در زبان عربی، ترکیب «إثارة الغبار» دقیقترین معادل برای این عبارت است که مفهوم بلند کردن خاک و غبار را میرساند.
به فارسی
همترازها و برگردانهای روان فارسی این مصطلح شامل «گرد برانگیختن»، «خاک برآوردن»، «غبار افشاندن» و در زبان عامیانه «گردوخاک کردن» است که همگی دلالت بر ایجاد غبار یا هیاهو دارند.
نماد چیست
در ادبیات حماسی و سنتی فارسی، این عبارت نماد تصویرگری صحنههای نبرد، تاختوتاز اسبها، هیجان شدید، هجوم سهمگین لشکر و ایجاد بینظمی و آشوب در میدان جنگ به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل گرد انگیختن
عبارت مرکب «گرد انگیختن» از دو جزء «گرد» (به معنی غبار و خاک نرم با ریشه ایرانی باستان) و «انگیختن» (به معنی بلند کردن و تحریک کردن از فارسی میانه) ساخته شده است. این اصطلاح در متون کلاسیک و حماسی فارسی جایگاه ویژهای دارد و تجسمبخش صحنههای پرتحرک نبرد و دویدن اسبهاست.
از نظر معنایی، این واژه علاوه بر دلالت بر پدیده فیزیکی بلند شدن خاک، در فضای مجازی و کنایی ادبیات به معنای به پا کردن فتنه، شورش، هیاهو و همچنین شتاب فراوان استفاده میشود. جالب توجه است که با وجود عدم بهکارگیری عین این عبارت فارسی در قرآن، معادل مفهوم ساختاری و دقیق آن در آیه ۴ سوره عادیات با عبارت «فَأَثَرْنَ بِهِ نَقْعًا» (و بدان حرکت تند، گرد و غباری برانگیختند) تجلی یافته است.