یعنی چه
عشای ربانی نیمهشب یک مراسم عبادی ویژه در سنن مسیحی غربی (بهویژه کاتولیک و انگلیکن) است که در شامگاه ۲۴ دسامبر (شب کریسمس) برگزار میشود. این مراسم تجلیلی برای سالروز تولد عیسی مسیح است که با فرارسیدن نیمهشب به اوج خود میرسد و در آن آیین تناول نان و شراب مقدس به یاد شام آخر مسیح برپا میگردد.
تلفظ
تلفظ این عبارت ترکیبی به صورت «عَشایِ رَبّانیِ نیمهشَب» است. واژه عشاء با کسره یا فتحه ابتدایی در متون مذهبی خوانده میشود که در این ترکیب با کسره خوانده میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ این عبارت دقیقاً «عشای ربانی نیمه شب» با ۱۵ حرف است. همچنین ممکن است به عنوان معادل از «قداس نیمه شب» نیز استفاده شود.
به انگلیسی
رایجترین و دقیقترین اصطلاح در زبان انگلیسی برای این مراسم Midnight Mass است. همچنین در کلیساهای انگلیکن و ساختارهای رسمیتر از عبارت Midnight Eucharist نیز استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی و ادبیات مسیحیان عربزبان، به این آیین «قداس منتصف الليل» گفته میشود که قداس معادل همان مراسم رسمی شکرگزاری و عشای ربانی است.
به فارسی
این عبارت از سه واژه ترکیبی ساخته شده است: «عشاء» واژهای عربی به معنی شام یا ابتدای تاریکی شب، «ربانی» واژهای عربی-فارسی منسوب به رَب به معنی الهی، و «نیمهشب» واژهای اصیل و ترکیبی فارسی است. معادلهای فارسی آن شامل آیین شام خداوند در دل شب یا احیای شب میلاد مسیح است.
در قرآن
خودِ اصطلاح «عشای ربانی نیمهشب» در قرآن وجود ندارد چرا که یک آیین خاص کلیسایی است. با این حال، واژه «عِشائاً» به معنی شبهنگام در آیه ۱۶ سوره یوسف آمده و همچنین مفهوم مائده آسمانی و شام آخر مسیح که بنیان عشای ربانی است، در سوره مائده آیات ۱۱۴ و ۱۱۵ ذکر شده است.
نماد چیست
این مراسم سرشار از نمادهاست؛ روشن کردن شمعها نماد آمدن عیسی مسیح به عنوان «نور جهان» در دل تاریکی گناه است. نان و شراب نماد جسم و خون مسیح و اتحاد معنوی مؤمنان است. همچنین ستاره کریسمس در این شب نماد ستارهای است که هدایتگر مجوسان به محل تولد مسیح در نیمهشب بود.
جمعبندی و توضیح کامل عشای ربانی نیمه شب
عبارت «عشای ربانی نیمهشب» تجلی یکی از مهمترین و باشکوهترین آیینهای مناسکی در جهان مسیحیت، به ویژه در میان پیروان کلیسای کاتولیک و انگلیکن است. این مراسم که در آخرین ساعات روز ۲۴ دسامبر آغاز شده و تا بامداد روز کریسمس ادامه مییابد، در حقیقت جشنی برای استقبال از سالروز میلاد عیسی مسیح است. طنین ناقوسها، نور شمعها در فضای تاریک کلیسا و سرودهای مذهبی ویژه، اتمسفر روحانی و خاصی به این شبزندهداری مذهبی میبخشد.
محوریت این مراسم بر آیین عشای ربانی (تناول نان و شراب مقدس) استوار است که پیروان مسیحیت آن را به عنوان نمادی از قربانی شدن، فداکاری و پیوند معنوی با پروردگار به جای میآورند. تحلیل ریشهشناختی این واژه نشاندهنده امتزاج زبان فارسی و عربی برای توصیف یک پدیده کاملاً غربی و مسیحی در زبان فارسی امروز است.