معنی
در زبان عربی و کاربردهای قرآنی، این واژه به معنی بیان علت و سبب یک امر به کار میرود؛ مانند «پس به خاطرِ» یا «پس به سببِ».
یعنی چه
این کلمه یک واژه مستقل لغوی نیست، بلکه از سه جزء «فَـ» (پس)، «بِـ» (به/به وسیله) و «ما» (آنچه/تأکید) تشکیل شده است که روی هم معنای علیت و سببیت را میرسانند.
تلفظ
تلفظ صحیح این عبارت قرآنی با فتحة روی فاء، کسرة زیر باء و فتحة مشبوع روی میم به صورت «فَبِمَا» است.
در جدول
در جدولهای متقاطع، پاسخ این پرسش خود کلمه «فبما» است که دقیقاً از ۴ حرف تشکیل شده است.
به انگلیسی
در برگردان انگلیسی بسته به جایگاه آیه، از عباراتی که نشاندهنده علیت و نتیجهگیری هستند استفاده میشود.
به عربی
در عربی سادهتر و معاصر، معادل کلماتی چون «بسبب» یا «لأجل» قرار میگیرد.
به فارسی
معادل دقیق فارسی آن در ترجمههای قرآنی «پس به خاطرِ» یا «پس به دلیلِ» است.
در قرآن
این ترکیب در آیات متعددی از قرآن کریم آمده است؛ از جمله در آیه ۱۵۹ سوره آلعمران («فَبِمَا رَحْمَةٍ مِّنَ اللَّهِ لِنتَ لَهُمْ») که به واسطه و سببِ رحمت الهی در نرمخویی پیامبر اشاره دارد، و همچنین در آیه ۱۶ سوره اعراف از زبان ابلیس.
جمعبندی و توضیح کامل فبما
واژه «فبما» یک لغت مستقل در زبان فارسی یا حتی عربی نیست، بلکه یک ساختار نحوی و ترکیبی قرآنی است که از سه بخش «فَ»، «بِ» و «مَا» تشکیل شده است. این عبارت در متون اسلامی و تفسیری برای بیان علت، علیت و کارکردهای بلاغی به کار میرود و در ترجمه به زبان فارسی مفهوم «پس به سببِ» یا «به خاطرِ» را منتقل میکند.
در فرهنگ قرآنی، این کلمه به ویژه در آیه ۱۵۹ سوره آلعمران، به عنوان نمادی از تجلی رحمت الهی و واسطهگری آن در اخلاق و مهربانی پیامبر اسلام شناخته میشود. همچنین در حل جدولهای کلمات متقاطع، این واژه به عنوان یک کلمه ۴ حرفی مد نظر طراحان قرار میگیرد.