یعنی چه
باش قورتاران در اصل یک اسم خاص جغرافیایی (نام روستا و قلعهای تاریخی در شهرستان کبودرآهنگ استان همدان) است. از نظر لغوی این واژه ریشه در زبان ترکی دارد و از دو بخش «باش» (به معنی سر یا رئیس) و «قورتاران» (به معنی نجاتدهنده) تشکیل شده که در مجموع به معنای «نجاتدهنده سر یا جان» است.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه به صورت «باش قورتاران» (Bashqurtaran) است که در زبان ترکی آذربایجانی با آوای خاص خود ادا میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع معمولاً به عنوان نام روستایی کهن در بخش شیرینسو یا قلعهای تاریخی مربوط به دوره سلجوقیان در استان همدان مورد سوال قرار میگیرد.
به انگلیسی
برای نام جغرافیایی از نگارش لاتین آن استفاده میشود و معنای ترکیبی آن به صورت نجاتدهنده جان ترجمه میگردد.
به عربی
این واژه در زبان عربی به عنوان اسم خاص جابجا میشود، اما معنای تحتاللفظی آن معادل رهاننده یا نجاتدهنده سر و جان است.
به ترکی
این عبارت اصالتاً ترکی است و از ترکیب Baş (سر، رئیس) و Kurtaran (نجاتدهنده از مصدر kurtarmak) ساخته شده است.
به فارسی
معادل دقیق فارسی این ترکیب واژگانی، «نجاتدهنده جان» یا «رهاننده سر» است که در بافت تاریخی احتمالاً به پناهگاه بودن قلعه نظامی منطقه اشاره دارد.
نماد چیست
به دلیل وجود قلعه سنگی باشقورتاران متعلق به دوره سلجوقیان بر فراز کوه این روستا، این نام در ادبیات محلی نمادی از استواری، دژ مستحکم و پناهگاه امن برای حفظ جان مردم در ادوار باستان تلقی میشود.
جمعبندی و توضیح کامل باش قورتاران
واژه «باش قورتاران» در ادبیات و لغتنامههای معیار فارسی به عنوان یک لغت مستقل ثبت نشده است، بلکه یک اسم خاص جغرافیایی متعلق به روستایی سردسیر و کهن در بخش شیرینسو از توابع شهرستان کبودرآهنگ در استان همدان است. این منطقه به خاطر داشتن آثار باستانی ارزشمندی همچون قلعه سنگی باشقورتاران (مربوط به عهد سلجوقیان) و حمام سنگی شهرت دارد.
از منظر ریشهشناسی، این عبارت صد درصد ترکی است و از دو جزء «باش» به معنای سر یا جان و «قورتاران» به معنای رهاننده و نجاتدهنده تشکیل شده است. معنای تحتاللفظی آن «نجاتدهنده جان» است که وجه تسمیه آن احتمالاً به موقعیت سوقالجیشی قلعه نظامی آن بازمیگردد که در زمان جنگها پناهگاه مردم بوده است.