یعنی چه
این واژه برای توصیف رفتار یا گفتاری به کار میرود که همراه با بیحیایی، شکستن حریم احترام و پردهدری آشکار باشد و هنجارهای اخلاقی یا اجتماعی را به شکلی ناپسند زیر پا بگذارد.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه در زبان فارسی با فتحه روی واو، کسره زیر قاف، سکون روی یاء و حاء کشیده است.
در جدول
این کلمه در جدولهای متقاطع معمولاً به عنوان پاسخ برای راهنماهایی مثل «بیشرمانه»، «با پررویی» یا «گستاخانه» کاربرد دارد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی با توجه به بافت متن، از قیدهای فوق برای رساندن مفهوم رفتار وقیحانه استفاده میشود.
به عربی
اگرچه ریشه کلمه عربی است، در زبان عربی معاصر ترکیب «بوقاحة» دقیقترین برگردان قیدی آن است.
به ترکی
در زبان ترکی استانبولی این واژهها بار معنایی مشابهی را در حالت قیدی منتقل میکنند.
به فارسی
واژه «وقیحانه» از ترکیب کلمه عربی «وَقیح» (به معنی سخترو و کمشرم) با پسوند قیدساز فارسی «ـانه» ساخته شده است. مترادفهای اصیل و رایج آن در زبان فارسی شامل بیشرمانه، بیحیا، دریده، هتاک، شوخچشم و بیچشمورو است. در نقطه مقابل، کلماتی مانند محجوبانه، شرمگینانه، باحیا و محترمانه متضاد آن به شمار میروند.
در قرآن
خود واژه «وقیح» یا «وقیحانه» به صورت صریح در متن قرآن کریم به کار نرفته است؛ با این حال، مفاهیم و رفتارهای مرتبط با گستاخی و بیشرمی منکران، مانند عبارت «یستحیون» (شرم نمیکنند) یا توصیف رفتارهای بیپروا در برابر حق، در آیات مختلف به چشم میخورد.
جمعبندی و توضیح کامل وقیحانه
واژه «وقیحانه» یک ساختار ترکیبی عربی-فارسی دارد که از ریشه عربی «وقح» (در اصل به معنی سخت شدن سم اسب، که کنایه از سخترویی است) به همراه پسوند قیدساز فارسی «ـانه» شکل گرفته است. این کلمه صفت یا قیدی با بار معنایی کاملاً منفی است که برای توصیف رفتارها، گفتارها یا کنشهای توأم با بیشرمی، پررویی مفرط و شکستن مرزهای احترام و ادب به کار میرود.
در کاربردهای زبانی و ادبی، این کلمه نماد شکستن حریمهای اخلاقی و اجتماعی است. گستره مترادفهای آن در زبان فارسی بسیار وسیع بوده و کلماتی نظیر گستاخانه، هتاکانه و دریده را در بر میگیرد، در حالی که رفتارهای برخاسته از حیا، ادب و محجوب بودن در نقطه مقابل آن قرار دارند.