یعنی چه
گرز آهنین به سلاح کوبهای و سنگین فلزی گفته میشود که در جنگهای سنتی برای در هم شکستن زره، کلاهخود و پیکر دشمنان به کار میرفته است. این واژه در متون دینی نیز به عنوان ابزار عذاب دوزخیان اشاره شده است.
تلفظ
این ترکیب از دو واژهٔ «گُرز» (با ضمه گاف و سکون راء و زاء) و «آهَنین» (با فتح هاء و نون اول) تشکیل شده است که به صورت اضافهٔ صفت به موصوف خوانده میشود.
در جدول
در پاسخ به سوالات جدول کلمات متقاطع، عبارت «گرز اهنین» دقیقاً دارای ۸ حرف است. از دیگر پاسخهای مشابه میتوان به عمود، دبوس یا ششپره اشاره کرد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای اشاره به این سلاح جنگی سنتی فلزی از واژگان Iron Mace یا Iron Club استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی به گرز آهنی، عمود حدیدی یا مقمعه گفته میشود. در قرآن کریم نیز از واژه «مَقَامِعُ مِنْ حَدِيدٍ» به معنای گرزهای آهنین یاد شده است.
به فارسی
معادلها و واژههای هممعنی فارسی برای این ترکیب شامل کوپال، عمود، دبوس، ششپره و تبرزین سنگین هستند که همگی دلالت بر سلاح کوبنده فلزی دارند.
نماد چیست
در فرهنگ اساطیری ایران (مانند شاهنامه فریدون)، گرز گاوسار یا گرز آهنین نماد عدالتخواهی، پهلوانی و سرکوب ظلم و اهریمن است. در متون اسلامی و قرآنی نیز این عبارت نماد کیفر شدید، عذاب دوزخ و خواری گناهکاران به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل گرز اهنین
«گرز آهنین» یک ترکیب وصفی اصیل در زبان فارسی است که از دو بخش «گرز» (ریشه در واژه پهلوی wazr به معنی ابزار جنگی) و «آهنین» تشکیل شده است. این واژه دلالت بر نوعی سلاح سرد، سنگین و کوبنده دارد که سر آن از آهن تودهای یا پَردار ساخته میشد و جنگاوران برای درهمشکستن تجهیزات دفاعی دشمن از آن استفاده میکردند.
این عبارت در دو قلمرو حماسه و دین کاربرد ویژهای دارد؛ در ادبیات حماسی و اساطیر ایرانی، گرز آهنین (بهویژه گرز گاوسار فریدون) مظهر قدرت، پهلوانی و ابزار درهمشکستن پایگاه ظالمان و اهریمنان است. از سوی دیگر، در فرهنگ اسلامی و بر اساس آیه ۲۱ سوره مبارکه حج («وَلَهُمْ مَقَامِعُ مِنْ حَدِيدٍ»)، مفسران این مفهوم را به عنوان پتکها یا گرزهای آهنین فرشتگان عذاب برای تنبیه دوزخیان تعبیر کردهاند.