معنی
رثاء در لغت به معنای عزاداری، گریستن بر مرده و بیان کردن اوصاف نیکو و فضایل شخص درگذشته همراه با حزن و اندوه است.
یعنی چه
در اصطلاح ادبی، به سرودن شعر یا بیان سخنانی در تسلیت، ابراز غم و بزرگداشت فرد فوتشده رثاء میگویند که یکی از اغراض مهم شعری است.
مترادف
این کلمات همگی بیانگر حالت غم، اندوه و مراسم بزرگداشت برای فرد از دست رفته هستند.
متضاد
در ادبیات، مدح و ثناء برای ستایش زندگان و هجاء برای بدگویی است که در مقابل رثاء (ستایش مردگان) قرار میگیرند.
هم خانواده
این واژهها همگی از ریشه سه حرفی عربی مشتق شدهاند و با مفهوم سوگواری ارتباط دارند.
ریشه
این کلمه از زبان عربی وارد فارسی شده و اصل آن واژه (رَثَى / يَرْثِي) به معنی گریه بر فقدان کسی و برشمردن محاسن او است.
جمله سازی
تلفظ
این واژه در زبان عربی به کسر راء و مد الف (رِثاء) تلفظ میشود و در فارسی معمولاً همزه پایانی آن در گفتار تخفیف مییابد.
جمعبندی و توضیح کامل رثاء
واژه «رثاء» یکی از اصطلاحات کهن و اصیل در ادبیات عربی و فارسی است که به سنت سوگسرایی و بزرگداشت مردگان اشاره دارد. این مفهوم فراتر از یک گریه ساده، یک قالب هنری و ادبی است که در آن شاعر یا نویسنده با برشمردن ویژگیهای اخلاقی و انسانی شخص درگذشته، هم اندوه خود را ابراز میکند و هم یاد او را جاودانه میسازد.
در نقد ادبی، رثاء دقیقاً در نقطهای کلیدی قرار دارد؛ چرا که اگر ستایش برای فرد زنده باشد به آن مدح میگویند و اگر پس از مرگ او صورت گیرد، رثاء یا مرثیه نامیده میشود. این واژه در فرهنگ ایرانی-اسلامی با آیینهای عاشورایی و عزاداریهای مذهبی نیز پیوندی استوار یافته است.