یعنی چه
سداب گیاهی است بوتهای، همیشه سبز و چندساله با گلهای زرد رنگ و بویی بسیار تند و قوی. این گیاه از تیرهٔ مرکبات (سدابیان) محسوب میشود و در طب سنتی مصارف گوناگونی دارد.
تلفظ
این واژه به صورت فتح سین و دال (سَداب) تلفظ میشود و در برخی متون قدیمی به صورت سُداب نیز ثبت شده است.
در جدول
در جدولهای متقاطع، پاسخ اصلی برای این گیاه دارویی خود واژه «سداب» است. واژههای مترادف آن مانند فیجن (ریشه یونانی) و سذاب (شکل معرب) نیز کاربرد دارند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی این گیاه را با نام عمومی Rue میشناسند و نام علمی آن Ruta graveolens است.
به عربی
در زبان عربی، واژه سداب معرب شده و به صورت «السذاب» به کار میرود. همچنین واژه فیجن که ریشه یونانی دارد نیز در متون طب سنتی عربی رایج است.
به ترکی
در زبان ترکی استانبولی به این گیاه «Sedef otu» یا علف صدف میگویند.
به فارسی
معادلهای فارسی و نامهای دیگر این واژه در متون کهن و گویشهای محلی شامل سذاب، خفت و پیوم (در گویش دیلم و تنکابن) است.
نماد چیست
در فرهنگ عامه، ادبیات کهن فارسی و طب سنتی، سداب (اغلب همراه با اسفند) به عنوان نمادی برای دور کردن شیاطین، باطل کردن جادو، دفع چشمزخم و پاککنندگی سموم شناخته میشده است.
جمعبندی و توضیح کامل سداب
سداب گیاهی دارویی، معطر و همیشه سبز با گلهای زرد رنگ است که به تیره سدابیان تعلق دارد. این واژه ریشهای کهن در زبانهای ایرانی میانه (پهلوی) دارد که پس از ورود به زبان عربی به صورت «سذاب» معرب گشته و بار دیگر به فارسی نو بازگشته است. در ادبیات کهن فارسی و اشعار شاعرانی چون نظامی گنجوی، این گیاه جایگاه ویژهای دارد.
در طب سنتی و باورهای عامیانه، سداب خواص گوناگونی همچون سمزدایی، کاهش میل جنسی و پاککنندگی دارد و در کنار اسفند، نمادی برای باطل کردن سحر، دفع چشمزخم و فراری دادن حیوانات موذی و حشرات بوده است. با وجود اینکه نام سداب در متن قرآن کریم نیامده، در کتابهای طب اسلامی و روایات پزشکی نقل شده از ائمه به خواص درمانی آن اشاره شده است.
این واژه در جدولهای کلمات متقاطع با ۴ حرف شناخته میشود و معادل انگلیسی آن Rue و معادل ترکی آن Sedef otu است. در متون قدیمی گاهی به دلیل شباهت کاربردی، با گیاه حرمل (اسپند) درآمیخته است، اما از نظر علمی یک گونه کاملاً مستقل گیاهشناسی به شمار میرود.